Page 327

( ۳۰۲ ) عناصر روشن وخوب را باعناصر تاريك وبد بخود گرفت و این مفکوره نهاد آئين او ستائی را تشکیل داد و بصورت عمومی قوه خوب وبد ، مفید و مضر روشن و تاريك در مخيلة این وقت شخصيت پيدا كرده وصاحب نام ها شد. چنانچه قوۀ نیکی را «سینتنه مینو» و قوۀ بدی را «انگر و مینو » مینامیدند و آنها را «خرد مقدس» و «خرد خبیث» هم ترجمه کرده اند . اگرچه اساس آئین اوستائی بر روی مقابلۀ همین دو قوۀ روشن و تاريك ، نيك وبد ، مفيد و مضر گذاشته شده بود معذالك «اهورا مزدا» ( هرمزد ) در رأس همه حکمفر مائی میکرد . به این ترتیب ملتفت باید بود که هر مقابله و ستیز که بود در میان «سپینته مینو» و «انگر و مینو » بعمل می آمد و در مقابل اهورا مزدا کدام قوۀ فاعل خبيث وجود خارجی نداشت . پس «دوالیزم» اوستائی درگات ها مفهوم مخصوص ومعینی داشت به این ترتیب که «اهورا مزدا » (هرمزد) به تنهائی نظام کاینات را اداره میکرد و مقابله میان قوه نیکی وبدی ، میان خیر و شر، میان نور وجدان و تاریکی های شهوت نفسانی بود که آنهم با روح خوش بینی که درین دیانت موجود بود با مراعات قوانین اخلاقی به فتح و غلبه روشنی بر تاریکی منتهی میشد . اوستا در حقیقت حیات و تمام مربوطات آنرا دو جنبه داده بود که یکی آن نور و روشنی و دیگر آن ظلمت و تاریکی بود . جنگ و ستیز خواهشات نفسانی و هدایات وجدانی و عقلی انسانی مظهر همین دو مفکوره است که اوستا آنرا خارج وجود فردی بشری عمومیت داده و در هر مورد مقابله و ستيز وعزم واراده را توصیه کرده و آخر هم به غلبۀ روشنی های وجدان بر تاریکی های خواهشات نفسانی اطمینان داده است . پیشتر گفتیم که « سپینته مینو» و «انگر ومینو» یعنی عنصر خوب وبد اساساً در نبرد بودند، پس روشنی ها و محاسن مادی و معنوی یکطرف و سیاهی و خباثت طرف دیگر صف بسته بود و همین رویه باعث شد که