Page 235

(۲۱۰) آنها دهن بدهن افتاد و بشكل داستان وقصه در تمام اقطار كشور و خارج آن منتشر شد و بعد از فتوحات اعراب یاد گار خاطرات قدیمه چه تحریری و چه در حافظه ها نزد طبقه دهقان در ییلاق ، و دهات باقی ماند . دانشمندان آریانا یا خراسان این وقت بار دیگر بفکر افتادند تا در تربیة ملی و تقویة روحیات قومی از تذ کار کار نامه های پادشاهان و پهلوانان باستانی مملکت کار بگیر ند این مرام از مدتی در دلها نهفته بود تا دورۀ علم پروری خاندان منور سامانی رسید و زمینه برای پرورش چنین امیدی از هر حیث مستعد شد پادشاه ، وزیر ، حکومت، محیط موافق افتاد و مخصوصاً در بار احمد بن اسماعیل و نصر بن احمد و نوح بن نصر که روی همرفته سال های بین ٣٤٣-٢٩٥ هجری را در بر میگیرد مساعد ترین همه زمانه ها بود یکعده فضلا و دانشمندان و گویندگان بزرگ از نقاط مختلف خراسان قد علم کرده و درین زمینه قلم بر داشتند ولی باز مرکز این جنبش بزرگ و کانون تجدید خاطرات باستانی و مبدأ تقویۀ روحیات ملی باختر یعنی سرزمینی بود که وید واوستا را به جامعۀ آریائی تقدیم نموده بود ، به تعقیب ریشی های ویدی و گویندگان اوستائی جمعی از دانشمندان بلخی مانند ابو منصور محمد دقیقی بلخی، ابو علی بلخی، ابو المؤید بلخی ، ابو شکور بلخی و یکعده فضلای دیگر بلخ مصمم شدند تا خاطرات عظمت و جلال پادشاهان قدیم کشور خود را تجدید نمایند . این کار با دقیقی بلخی شروع شد و شعرای دیگری هم دران دست زدند و با شاهنامه و گرشاسپ نامۀ فردوسی و اسدی طوسی به پایۀ تکمیل رسید . پاد شاهانی را که شاهنامه ها گشتاسپ نامه ها ، گرشاسپ نامه ها ، نامه های خسروان وغیره نام می برند همه بلا استثنا همان پادشاهان و پهلوانان قدیم آریانا هستند که بار اول وید و بعد از ان اوستا از آنها تذ کار نموده و شاهنامه ها با پاره تصرفات وتشکیل صحنه های خیالی متعدد و یاد آوری از بعض پهلوانان دیگر که بعد از عصر