Page 91

(۷۰) وی را نه قهراً بلکه از روی لطف و مهربانی مجبور ساخت که مدتی وی را از فیوض شعر و ادب و صنعت خویش مستفید گرداند چند گاهی که بنائی در خدمات او مصروف و مشغول شعر سرائی و خوشنویسی بود دمی از خیال وطن زیبای خودهرات فارغ نماند و درحالیکه آرزوی وصول و مراجعت را به وطن دردل می پرورانید روزگار با همان کج روش هائیکه شیوه اوست متاسفانه بنائی را امان نداد که جامی از آب خوشگوار رودبار هری پر نموده تلخی روزگار مفارقت را از کام خود بزداید اینست که درحدود ۹۰۶ هجری سمرقند مورد حمله محمدخان شیبانی قرار گرفت وسلطان علی میرزا به نسبت قلت عساکر وقوا سمرقند را به امید فتح ثانی تخلیه و باهمراهان و حواشی وسپاه محدود خود عقب نشینی اختیار نمود درین وقت بنائی فرصت بیرون رفتن از شهر سمرقند را نیافته در جمله غنائم گرانبها بدست شیبانی اسیر گشت اگرچه محمد خان شیبانی مردی درشت طبع بود و چندان باشعر وادب وصنعت رابطه نداشت مگر با آن با دلیل اینکه قیمت و ارزش جواهر از نظر کسی پوشیده نیست طبع سرشار وذوق شاعرانه بنائی چون قطرات باران نیسانی که دشت و چمن را مساویانه سرسبز و شاداب مینماید بروح محمدخان شیبانی نیز بی تاثیر نمانده در نظرش محترم و عزیز گشت اخلاف محمدخان نیز از او احترام و تقدیر کردند و درهمین فرصت بود که بنائی از اشعار خواجه استقبال کرده تخلص خود را ازبنائی به «حالی» تغیر داد. آثار قلمی و صنعتی مولانا بنائی متاسفانه خیلی کم و نایاب است زیرا طوریکه دیدیم عمراو سراسر به سیاحت و گشت و گذار سپری شده وهمواره مانند کواکب سیاردر گردش و حرکت بود درهر سرزمینی که چیزی نوشت از دستی بدست دیگر انتقال نمود وزمانهٔ یغماگر بالاخره آنرا از بین برد. دیوان اشعار او درهمه جا و مخصوصا در ماوراءالنهر معروف و عزیزاست واشعار