Page 76

(٥٥) فراخ و کم ارتفاع بود ولی در اوائل قرن پنجم هجری کشیده وزیبا شد (۱) و در دوره غزنویان و سلجوقیان خط کوفی بر دقت وزیبائی خود افزود و خط نسخ نیز از آن بوجود آمد و در قرن هفتم هجری خط تعلیق ظهور کرد ودرقرن نهم هجری خط دیگری که موسوم به نستعلیق (مرکب از نسخ وتعلیق) بود ظهور نمود واز آنوقت بیشتر کتب خطی به این خط نوشته شد و بحدی این خط شیوع و رواج یافت که اگر کتابی بخط نسخ دیده شود می توان یقین نمود از کتبی است که پیش از قرن نهم هجری نوشته شده است . شناختن خطوط مختلف ومتنوع برکسانی که اهل فن نیستند و از خط بهره ندارند مشکل است وغیر از خوشنویسان کسی نمی تواند کاملا تفاوت میان خطوط مختلف راکه دردوره های مختلف درخراسان وفارس مورد استعمال بوده درک کنند . اگرچه ما می توانستیم از روی کتب و نظریات اهل فن که درمدارک عدیده قیداست اختلافات وامتیازات اکثر خطوط را درینجا نقل کنیم مگر بعلت اینکه چندان مورد دلچسپی و استفاده واقع نمی شد عمداً صرف نظر گردید . پیشتر گفتیم که در قرن نهم هجری خطی بنام نستعلیق بمیان آمد و از آنوقت به بعد بالعموم کتب خطی را بآن خط نوشتند . اختراع این خط را به میرعلی تبریزی نسبت میدهند که به دربار تیموری پرورش یافته وپس از او پسرش عبدالله دنباله کارپدر را گرفته و بعض نواقص آنرا رفع کرده است. این شخص درنفر شاگرد نیز داشت که ازجمله مولاء جعفر تبریزی است چون جعفر تبریزی اصلا درهرات که کانون خوشنویسی بود پرورش یافته شرح حال او را درجای خودش نوشته ایم که از نظر خوانندگان محترم خواهد گذشت. خلاصه دوره تیموریان هرات در تاریخ خط و خوشنویسی یک دوره طلائی (۱) صفحه ٩٦ ترجمه تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام طبع طهران الخ