Page 199

() ارمان میمنه افغانی بوده و امروز پوست قره‌گل محصول محال میمنه در بازارهای مهم جهان طرف معامله قرار داشته و همچنین در امور دادوستد تجارتی وضع فعلی میمنه در حالیکه تمام دنیا زیر سایه شوم بحران اقتصادی عالم‌شمول واقع است بازهم بد نبوده و سرمایه‌ها در دوران میباشد. اگر از تطور و پیشرفتهای اقتصادی مملکت در ظرف همین دوره چندسال اخیر صحبتی بمیان آورده شود و در اطراف تحولات اقتصادی میمنه که زاده آن همه رفورم اقتصادی مملکت میباشد قلم فرسایی شود و احصائیه مواد صادراتی و وارداتی داده شده و از تمام خصوصیات سیستم سرمایه‌داری آن بحث کرده شود زاید از اصل مقصود ما بوده و چیزیست روشن که یکی از موضوعات عمده جراید و مجلات امروزه وطن را تشکیل داده و هم در مباحث بعض مقالات این مجموعه تا اندازة از خصوصیات آن ذکری بمیان آمده است. لهذا ما برای روشن ساختن وضع اقتصادی زمان ماضی و انکشافات اقتصادی آینده این ولایت کوشیده و برای اینکه درین راهم خدمتی را انجام داده توانسته باشیم نظریات عاجزانه خویش را تقدیم میداریم. اگر معقول باشد ممکن مورد تطبیق قرار خواهد گرفت. از هزاران سال باین طرف مخصوصاً در قرون متمادی بعد از ظهور اسلام الی تاخت‌وتاز چنگیز شهرهای مهم «گوزگان» «جیچکتو» «فاریاب» «واندخوز» میمنه از حیث مدنیت شهرة آفاق بوده و هم حیثیت مرکزیت تجارتی را از شرق به غرب یعنی از چین و کاشغر الی ایران حتی سواحل بحیره مدیترانه و از شمال به جنوب از ماوراءالنهر الی بلخ و هند حتی سواحل بنگال داشته و در سر راه کاروان مال التجاره واقع و مراکز عمده را در آن وقت با هم وصل مینمود. درین مورد بسی شواهد تاریخی در دسترس استفاده ما قرار دارد که شرح مختصر آن هم ما را از اصل موضوع دور خواهد ساخت. در آن اوقات وضع آبیاری که در مرور ایام از حیث تعمیر بندها و تمدید نهرها و کمی نفوس خیلی خوب و دلخواه بوده و هم تمام سلسله تپه‌ها و کوه‌های این ولایت با جنگلات پسته و بادام. ارچه و سکسول و غیره مستور بود که بدین واسطه معیار رطوبت زیاده و يك اقلیم مرطوب را از خود تشکیل داده بود بنابرین مساعدت آبیاری و اندازه رطوبت وضع زراعتی و فلاحتی آن وقت نسبت به اکثر مناطق ممالک همجوار بهتر بوده و بنسبت فراوانی مواد خام و سایر محصولات محتاج الیه بمقدار زیاد مواد را به اطراف واکناف فرستاده و در تجارت بین‌المللی آن وقت مثل حال بلکه بیشتر ازین سهیم بوده و باین صفت شهرة آفاقی داشت.