Page 12

شکر گنج که از سجاوند لھوگر است ازین رو مورخین میگویند که خواندن تاریخ برای یافتن بصیرت واخذ عبرت و پذیرفتن نصیحت و مطلع شدن از اوضاع گذشتگان می باشد- خوشا علم تاریخ واخبار آن جهان است روشن بانوار آن بتاریخ از انبیا ورسل خبر یابد اندیشه از جزو کل ز تاریخ در ملک ببرند پی که جمشید کی بود کاوس کی پس در واقع تاریخ روزنامه گذشتگان و دفتر زندگانی نیاکان قاصدی است از انها بسوی آیندگان بلکه مشقی است بطور کل لعموم طبقات مردم از پادشاهان تا دهقانان- و تاریخ فنی است که بواسطه آن شناخته می شود احوال طوائف گذشته و اشخاص انساب و شئونات و ترقی و تنزل احوال آنها- در این صورت کسی که ذهنش بانوار حکمت تاریخی روشن گردد میتواند در عالم انسانیت و مدنیت کارهای عمده صورت دهد و مخاطرات و اقعه بین جمعیت بشر را دفع نماید یا خود از ظہور حدث مہالک معارک متمل الوقوع مانع آید و از عہدہ چاره ها بس دشوار بآسانی برآید- آرے ظاہر و باہر است که حیات ہر ملت وقوه تشبثیہ ہر مملکت منوط ومربوط بوقوف تاریخ آن وطن است زیرا ہر ملتی که بتاریخ وطن وحیات و شھباز بان موروثی خود بذل مساعی نمود البته قوه تشبثیه آن ملت بہیجان آمده در بس بہبودی آینده خود میگردد- ازین جہت است که تاریخ اقلیم و جغرافیای وطن وشئونات تاریخی یک ملت در نزد ملل متمدنه اظہر من شمش و أبہر من الأمس معلوم گردیده ومسلم است که