Page 875

فتوحات اسلامی جلد ثانی (٢٨٢) سلطان وقت یعنی بخوب گفته این کارها را بعضی از لشکر یانی او که محمد احمد امر نداده بآن راضی نبود کرد ند حقیقت بخدا دند معلوم است و نبی صلی الله علیه وسلم فرموده است لتضمن اخر هذا لامة بالسودان یعنی اخر این امت را سوله سودان نصرت می یابند بمحتمال که سودان یمین ها باشند و احتمال دارد که غیر این ها باشند و نصرت مسلمانان در اخر الزمان ماخوذ است از گفته خازن که در تفسیر قوله تعالی ثلة من الاولین وثلة من الاخرین آنچه را که بغوی با سناد ثعلبی از عروه بن رویم روایت کرده قول خازن را قوی میگرداند که چون آیه ثلة من الاولين وقليل من الاخرين يعنى جماعتی از اولین و اند کی از آخرین از دوزخ نجات می یابند نازل شد حضرت عمر رضی الله عنه بگریه امده گفت یا رسول الله ما ایمان بخدا و رده و رسول خدا تصدیق نمودیم و اندکی از ما نجات می یابند بعد ازان این آیت نازل شد كه ثلة من الاولين وثلة من الاخرین عمر رضی الله عنه را خواسته گفت بشارت باد مر ترا که آیت به قرار ارزوی تو نازل گردیده بعد از ان عمر رضی الله عنه مسرور گردیده گفت سرضينا بالله رحدت بنا نبیله انحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند از آدم علیه السلام تا این دم یکجات و از اینوقت تا قیامت یکجماعت است و کامل نمیکنند این جماعت را مگر سودانی از شتر چرا انکه الا الله الا الله میگویند خطیب شرینی در تفسیر این آیت خازن را موافقت کرده جلال الدین سیوطی در تفسیر خود که مسمی بدر منثور است ذکر نموده که عروه بن رویم از جابر بن عبدالله از رسول الله صلی الله علیه وسلم و همچنین این مررویه در ابن عساکر روایت نموده اند مگر در تفسیر در منثور که نبی صلی الله علیه وسلم در آخر حدیث فرموده اند که این من یکجماعت اند و تکمیل آن نمی شود مگر بیکه باری بخواهیم از اهل سودان از شتر چران شهادت میدهند ان لا اله الا الله وحده لا شریک له پس احتمال دارد که مصداق آیت و حدیث شریف ها اهل سود انیکه تابعان محمد احمد و عثمان دقنه باشد و یحتمل که غیر آن مکر آنچه را نبی صلی الله علیه وسلم که مخبر صادق است خبر داده البته واقع شد نیست ابن مکرم افریقی در کتاب خود مسمى بلسان العرب در بحث خروج مهدی حدیثی را ذکر کرده و گفته که انحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند که در آخر زمان خروج مینماید شخصى که مسمی با میر