Page 85

فتوحات اسلامی (۷۲) فتح مصر و اسکندریه چنانچه اگر صلح نمودید خوب والا باز میگردیم بآنچه قصد ما بود عمرو ق همراي اصحاب خود مشوره نمود و آنها گفتند نه صلح و نه جزیه شان را اجابت مینمائیم بلکه مقاتله میکنیم که مانند اهل قصر تمام شان مغنیمت ما گردند لیکن عمرو ق گفت قرار فرموده امیرالمؤمنین یعنی عمر رضی الله عنه مجبوریم که صلح نمائیم با ایشان اگر اطاعت نمایند یکی از ان سه امر را بنا بران با وجودیکه آب در یا ما بین شان سد بود یکجا شده بدین قسم صلح کردند اعلیٰ و ادنیٰ و وضیع و شریف اهالی مصر و قبطی به استثنای اشخاص بسیار پیر و اطفال نابالغ دو طلا بدهند و به این شرط که هر مسلمان منزل داده ضیافت نمایند واگرچه یکنفر یا اضافه باشند و مدتی ثلثه وز دوام داشته باشد بعد از ان هراراضی و اموال قبطیان مسلمانان تعرض نمایند این امتیاز برای قبطیان داده شد و اسامی تمامت یعنی انانیکه جزیه می دادند نوشته عده شان بالغ بر شش ملیون شد که سالا دوازده ملیون طلا و هشت ملیون خروار غله به پردازند و از رؤسای شان عهد و میثاق گرفتند مقوقس رومیان را مخیر ساخت که هر کس بود و باش در اسکندریه و حوالی آن را از زمین مصر دوست دارد سالانه جزیه قرار بدهد واگر خارج میگردد بسوی زمین روم نیز اختیار دارد علاوه اینکه مقوقس در باب رومیان مسکونه اسکندریه اختیار داد که یک شان صورت صلحنامه را نوشته به فرستاد تا چه میگوید اگر قبول نمود اهالی روم ایدر سکونت باشند و جزیه خود را بدهند واگر ابا نماید مردم روم بحال سابقه خود مانند مقوقس او را از چگونگی معامله اعراب با ایشان خبر داد ـ چون مکتوب مقوقس به پادشاه روم رسید از قرائت آن اندوهناک و خشم آلود گردید و رایش را پسند نه نموده رد کرد و باین مضمون مکتوبی تحریر نمود ـ بدان ای مقوقس که لشکر مسلمان از دوازده هزار بیش نبود در نزد تو اینقدر قبطی وجود داشت که از شماره بیرون واگر آنها جنگ یا قیم ندانستند اعراب را بر ما ترجیح میدادند و جزیه را قبول مینمودند در صورتیکه در شهر اسکندریه مصر از صد هزار رومی مسلح و مجهز اضافه تر بود و تو ضعف مسلمان را دیده عاجز گشتی و رضا شدی بر اینکه تو و اشخاصیکه با تواند بایشان اجزیه داده اطاعت نمائی چرا مقاتله نکردی با آنها تا این که همه کشته می شدید و یا مظفری یا فتید و حال آنکه آن عده قلیل عرب بقدر یک طعام چاشت شما بود قتال می نمودید و درهم می شکستید و غیر این دیگر رأی اجرا نمی نمودی و مانند این مکتوب های دیگر به مجاهد رومیان فرستاد وقتیکه مکتوب پادشاه روم بکف مقوقس رسید پس از خواندن گفت بخداوند قسم که اینقوم عرب با وجود قلت خود قوی ترند از جمعیت مایان و هر مرد از ایشان مقابل است با صد نفر مایان چرا که اینها قومی میباشند مرگ را فضیلت میدهند بزندگانی و قتال میکنند روی بروی و آرزو میکنند که باز نگردند