Page 72

فتوحات اسلام (۵۹) بیان اخبار حمص قعقاع ہمراہ چهار ہزار مجاهدین در همان روز وصول مکتوب بطرف حمص حرکت نمود عیاض با سایر امرا بمواضع ماموریه خود شتافتند حضرت عمر رضی اللہ عنہ هم برآمداد ابو عبیده از مدینه شریفه بطرف حمص خارج گردیدند اہالی جزیره یعنی معاونین رومیان از عزم مسلمانان خبر شده از اهل روم فرقت جستند و ابو عبیده رومیان را منهزم ساختند و بعد از گذشتن سه روز از واقعه قعقاع ہمرا ہے مجاهدین خود بحمص رسید ابو عبیده خبر فتح را ہمراہ تعمیم امداد برای حضرت عمر رضی اللہ ارسال نمود حضرت عمر رضی اللہ عنہ بعد از قرأت مکتوب برای ابو عبیدہ نوشت کہ اہل امداد خود را بغنائم شرکت دهید زیرا که انہزام رومیان بر اثر شنیدن رسیدن ایشان بود و نیز خداوند ہر گونه ما را جزای خیر دہد کہ کفایت حوزه خود را نموده اہل حمص را نیز مدد نموده رساندند حضرت عمر رضی اللہ عنہ درین سفر تا جابیه رسیده بودند لیکن بتبلغ خبر کیت رومیان مکتوبی با بوعبیده فرستاده بمدینه شریفه مراجعت فرمودند خالد بر ہمراہ تبعه خود با امیر المومنین مصاحب دید چونکہ سہیل بن عدی برقعہ رفتہ ولید بن عقبه بجانب عرب که بجزیره بودند حرکت نمود رقعہ را از ہر قل گرفته ہمراہ سهیل بن عدی بطرف ایاد بن نزار که باغی شده به ارض روم رفته بودند حرکت کردند حضرت عمر رضی اللہ عنہ مکتوبی در ضمیمون به هر قل ارسال داشتند کہ قبیلہ از قبائل عرب دارا ترک نموده بدبار تو آمدند قسم بخداوند که ایشان را از ملک خود خارج ننمائی یا مایان طوایف نصاری را از ملک خود بجانب تو اخراج میکنیم چون مکتوب به هر قل سید آنقبیله را از ملک خود خارج نمود و چهار هزار کس قریب بشام و جزیره متفرق شدند بیان فتح جزیرہ وار مینیہ جزیره بلا دیست که دیار بکر و مصر و ربیعه بین دجله و فرات را شامل است ( امام جزری شبہ جزیرہ نسبت دارد ارمنیه شهر ریست که از اہل روم بود و قتیلہ سعد بجزیرہ عسکر فرستاد اہالی آنجا از امداد اہل روم دست کشیدند زمانیکہ اعزام جیشی از کوفہ را بجانب خود درک نمودند شہر خود رفتہ سہیل بن عدی بایشان رسید محاصره شان نمود تا اینکه طالب صلح گردیدند عبداللہ بن عتبان بموصل و نصیبین رسید اہالی آنجا ہم مانند رقه مصالحہ نمودند ولید بن عقبه نیز به نزد اعراب جزیره نزول نمود غیر از ایاد این نزار مسلم و کفار ہمرا ہی ولید اقامت ورزیدند زیرا کہ آنہا بہ ارض روم داخل گردیده بودند ولید این واقعہ را بحضرت فاروق رضی اللہ عنہ خبر داد و آنحضرت مثل سابق به ہر قل مکتوب فرستادند