Page 713

فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۱۲۰ ) جنگ سلطان سلیم با شاه اسمعیل شهر را را فتح نماید لاکن چون سلطان غوری با اسمعیل معاهد بوده و آذوقه را از لشکرهای سلطان سلیم منع نموده کسی را نمی گذاشت که چیزی ببرد و بیاورد قحط در شهر جای گرفته بدرجه رسیده بود که یک توبره علوفه بدوصد درهم و یک دانه نان بصد درهم رسیده بود چه اسمعیل در حین گریز کدام های خود را سوخته و غله بواسطه مخالفت شدید سلطان غوری که بعضی ها میگویند آن هم مذهب رافضی را اختیار نموده بود از دیگر طرف نمی رسید - علامه قطبی میگوید من یک جماعت را از مصاحبین مولانا -- سلطان سلیم دیدم از ایشان حسن مصاحبت و لطف معاشرت و شدت بیداری کثرت ذوق وحدت فهم و قوت حافظه و وفزت مطالعه سلطان را در تواریخ شنیدم و شنیدم که در لغت فارسی خیلی بینائی داشته در فارسی و رومی شعرهای بلیغ انشاد میکرده وعلامه قطبی میگوید در بالای طاق قصری که سلطان بعد از فتح مصر امر ببنای آن نموده بود دو بیت عربی بخط سلطان سلیم دیدم و این است آن دو بیت . الملک لله من یظفر سبل منی -- یرددہ قسراً و یضمن بعدک الدائکا ملک از خداست هر که گردن کشی با من کند -- رد میکند بزور او را و ضامن می کند لو كان لى ولغيري قد اغلته -- فوق التراب لكان الامر مشتركا گر بودی قوتی از غیر من یا غیر من -- مقداری غله بودی این امر مشترک و در زیر این دو بیت امضای سلطان سلیم بود - علامه قطبی میگوید سبحان من قسم اگر این دو بیت انشا کرده سلطان مرحوم باشد چون بدرجه اعلای تفوق واقتدار صنعت است میتوانم بگویم که سلطان مذکور در زمان عربی هم سلطنت داشته چه این دو مصرع از بلند ترین طبقات شعر عربی فصیح بلیغ مسجع است و اگر این است که سلطان این دو بیت را بطریق تمثیل از دیگری اقتباس نموده این هم یک رتبه بلندی است که در حسن تمثیل ولطف استحضار و فهم اشعار عربیه داشته و همچنین قدر استحضار برآ علماء متوغلین علوم عربیه غریب است تا بسلاطین چه رسد و چون سلطان از جنگ شاه اسمعیل فارغ شده و خط بر ایشان غلبه نمود و اپس مردم مراجعه نموده در شهر اماسیه زمستان را گذشته و در بهار و اپس بطرف شرق شتافته قلعه کاما را که از منیع ترین حصارهای آن صوب بود با شهر بیبورد فتح نموده