Page 280

فتوحات اسلامی (۲۶۷) ذکر غزوه در اندلس تا بلاد فرنگ و غزاین دو قایین کثیر از کفار بدست مسلمانان افتاد چون پادشاه فرنگیان هجوم و از دوام مسلمانان مشاهده نمود خوف و رعب در دلش مستولی گشت به یک از ملوک طوایف و اطراف مملکت خود مکتوبی مشتمل بر تغلب و استیلای مسلمین نوشت و از ایشان مدد و نصرت میخواست اقوام نصاری از مضمون مکتوب وی اطلاع یافته بغیرت آمده از جمیع اطراف جوانب مجتمع شده بمقاتله مسلمین پیش آمدند و مدت چند روز محاربه و قتال بین فریقین واقع شد چون در مابین شکر اسلام و کفار نهر عظیم بود که عبور از ان دشوار می نمود ازین سبب بهر کامیابی مسلمانان نخل گشت و هر مرتبه مسلمانان قصد عبور از نهر می نمودند کفار از دھام و هجوم میکردند و از عبور ایشان را مانع می شدند تا اخر الامر مسلمانان اندیشه کرده راه فریب و تخدیع کفار را بحکم الحرب خدعه اختیار نموده فرار اختیار کردند چون مقداری از نهر پس با شدند کفار بزعم شکست مسلمانان و عقب شان شتافته از نهر گذشتند تا اینکه هیچ یک از ایشان در آن جانب نهر باقی نماند درین حین مسلمانان فرصت را غنیمت دانسته یکبار بر کفار حمله آوردند و مقاتله عظیم واقع شد و کفار شکست خورده و میدیدند که خود را از نهر بان جانب بگذرانند و مسلمانان از پی ایشان در آمدند شمشیر عزا نیام کشیده خود را در میان شکر کفار انداختند و خلقی عظیم را از ایشان کشتند و برخی را اسیر نمودند و چند نفر از ملوک و رؤسای نصاری اسیر گردید از ایشان کسی نماند مگر انکه از نهر عبور نموده خود را بآن جانب کشیده بود عده هزیمت خوردگان کفار در آن جا به نهر مجتمع شدند و مسلمانان درا عبور از نهر منع میکردند و مدت سیزده یوم مقاتله اینطرح متمادی شده طول کشید آخر الامر باران شدیدی نازل شد و آب نهر افزون گشت و عبور فریقین از امکان برآمده محاربه دشوار گردید عبدالکریم مصلحت چنان دید که مراجعت فرماید بالشکر یان خود مشورت نمود مصلحت به بازگشتن دادند با غنایم و دفایین بدیار خود مراجعت نمودند و در سال دو صد و یکم در بلاد دیلم نقض عهد بوقوع آمد خلیفه مامون الرشید عبد الدین غرد از به را که حاکم طبرستان بود بجمعتی کثیر بر سر اهل دیلم فرستاد وی با عساکر خود جبال طبرستان را فتح نمود و پادشاه دیلم را اسیر گردانید و بخدمت خلیفه مامون الرشید فرستاد و در سال دو صد و شش حکم رحمة الله علیه که حاکم و فرمان فرمای اندلس بود وفات شد و پسرش عبدالرحمن اوسطه با بر حکومت قایم گشت و در این سال مسلمانان در بلاد افریقیه بغزای کفار بجزیره سردانیه رفتند و بعد از تلاقی فریقین محاربه واقع یافت و از فریقین کشته و مجروح بسیار شد و مسلمانان غنیمت با و نعمت با گرفتند و به بلاد خود رجوع کردند و در سال دو صد و هشت عبد الرحمن بن حکم فرمانده اندلس