Page 233

فتوحات اسلامی (۲۲۰) بیان فتح ثانی جرجان ذکر فتح ثانی جرجان در سنه نود و هشت که یزید بن مهلب قسماً ان جرجان را فتح کرده بود اهل جرجان غدر نموده در حین غزا طبرستان مسلمانانرا قتل و غارت نموده بودند بیان شد سال فتح ثانی آن بیان میشود. چون یزید بن مهلب با سپهبذ طبرستان صلح نموده پس به جانب جرجان متوجه شد سجده حقالی عهد کرد که اگر بر اهل جرجان ظفر یافتم تا از خون شان اسیا دایر و از آرد آن اسیا نخورم شمشیر از ایشان برندارم ناگاه در جرجان آمده اهل جرجان را هفت ماه محاصره کرد ایشان در روز بطرف لشکر یزید برآمده مقاتله میکردند شب پس میگردیدند خودها را بکوه ها و تنگی ها پناه داری مینمودند ناگاه مردیکه راه قلعه را بلدیت داشت حاضر شد یزید دیستانی را داد تا اینکه ایشان را براه قلعه رهنمائی کند. یزید سه کس را از لشکری خود منتخب نموده خالد پسر خود را برایشان امیر ساخته با مرد رهنما فرستاده از وی پرسید که چه وقت بقلعه میرسی شخص گفت فردا بوقت عصر چون فردا شد بوقت ظهر یزید پنجه هیزم و چوب که نزد ایشان بود آتش زدند که شعله آن بلند گردید اهل جرجان بطرف آتش متوجه شدند ایشان را خوف گرفت درین زمان که به تماشا شعله آتش ها مشغول بودند خالد با نفری خود از طرف دیگر بر ا جرجان از ین قضیه آگاه نیستند جز نیکه آواز تکبیر را از عقب خود شیندند میدان را قطع کرده تمامی بطرف شهر گریختند مسلمانان بتعقب شان سوار شده داخل شهر شدند خالد هم از طرف دیگر داخل شده بود شهر را تسلیم شدند. یزید آن ها را بدره ایزی دره راست و چپ سل کشیده اولادشان را اسیر کرد بعد ازان شروع بکشتن نمود اسیا بخون شان دایر گردانیسته آرد نمود از ان آرد نان پخته قسم خود را راست کرد بعضی گفته اند شماره کشته گان یزید چهل هزار کس بود چنانکه عمربن عبدالعزیز آن را یزید جبار میگفت تا انوقت جرجان شهر نبود یزید بن مهلب شهر جرجان را بنا نمود. جهم بن زحر جعفی را بر جرجان عامل مقرر و خود بطرف خراسان رجعت کرد خبر فتح را به سلیمان بن عبدالملک نوشت خواست که خمس مال غنیمت که عبارت از شصت ملیون بود در ضمن مکتوب خود ببرد بد مغیره بن ابی قره که کاتب او بود بوی گفت مقدار مال را نزد سلیمان ظاهر مگردان زیرا اظهار تو از دو حال خالی نیست یا اینکه بنظر وی بسیار آمده ترا بفرستادن آن امر میکند یا اینکه نغش او جوا نمردی کرده برای تو می بخشد تو باید به نزد وی نبخشش ها و هدیها روان کنی بخشش های تو نسبت بمال غنیمت در نظرش حقیر می آید هرگاه نوشته در ورود خالد بن یزید بر جرجان