Page 220

فتوحات اسلامی (۲۰۷) ذکر فتوحات بن موسیٰ نصیر فرائض قران شریف را نمایند برطنجہ فرستاد خود بافریقه عودت کرد چون سرور او بقلعه مجانه افتاد اہل قلعہ خوف کرده خود بار احضاری کردند موسی بن نصیر جماعت را بر حصارستان مقرر نمود که بانها مقاتلہ کردند تا فتح شد خلاصه اینکہ در نیوقت در افریقیہ عامل ساخته بود در همین سال ۸۹ غزا عمود مسلم بن عبدالملک ترک را از ناحیه آذربیجان قلعه‌ها و شهر ہا را فتح کرد در سنه نود مسلم مذکور زمین روم را غزا کرد برج قلعه را فتح نمود و نیز عباس بن ولید غزا نمود تا بہ ارزن رسید کہ موضعیست بسنه فرسنگی شیراز. در بیان غزا کردن قتیبه بن مسلم ثمان شومان و کش و نسف را ثانیاً در سنه نود و یک بود که ملک شومان شومیت خود را ظاهر کرده عامل قتیبه را از نزد خود طرد و موقوف کرد قتیبه نزد او دو نفر که یکی عیاش و دیگر شخصی خراسانی بود برای اینکه طلب نمایند از ملک انچہ ادا نماید انچہ را کہ بادی مصالحہ شدہ بود چون قریب شومان شدند اہل آن برامده آن دو نفر را لت و کوب دشنام نمودند خراسانی طاقت نکرده مراجعت کرد عیاش با ایشان مقاتله کرده شصت نفر را و رسد آخر شربت شهادت نوشید چون خبر بہ قتیبہ رسید خود بجانب شومان حرکت کرد صالح بن مسلم برادر خود را در نزد ملک فرستاد باینکہ امر نماید ملکی را با طاعت و نگزضامن شود از برای ملک ضای قتیبه را اگر مصالحہ همچنان باقی بماند صالح کس فرستاد ملک سرباز زده گفت می ترسانی مرا از قتیبه با وجودیکہ من محکم ترین پادشاهانم از روی حصنار آمیز چون خبر به قتیبه رسید آمده او را محاصره کرد منجنیق بر پا کرد چنان سنگ با ر قلعه می انداخت کہ قلعہ را شکستہ شخصی از مجلستان ملک کشته گردید ملک با خوف غالب شد مال و جواهر خود را در چاه میان قلعہ کہ از عمیقی منتہا او دانستہ نمی شد انداخت درب قلعہ را گشوده بجانب قتیبه بعنان جنگ برامد مقاتلہ شدیدی کرد آخر شکر کشته شد قتیبه قلعه را بقهر و غلبه مالک گردید لشکریان او را کشته زریه شان را اسیر نمود بعد متوجه کش و نسف شد آنها را فتح کرده اہل فاریاب کہ از اطاعت سرباز زده بودند آن را کامل سوخت از ان وقت فاریاب به محترقہ موسوم گشت بعد از کش و نسف برادر خود عبدالرحمن را بگرفتن بدل مصالحہ بہ جانب طرخان ملک صغد فرستاد عبدالرحمن به صغد رفتہ بدل صلح را قبض و گروی که با او بود تسلیم ملک صغد نمود در بخاری بگر قتیبه از کش و نسف به بخار ار فتہ بود عبدالرحمن در نزدیکی رسید بعد قتیبه با برادران خود بطرف مرد مراجعت کردند زمانیکہ قتیبه در بخار بود خذاه غلام خود را کہ جوان نورسیده بود در بخارا تصرف داد وی اشخاصی را در حاشیه تجرید میفرمایند بجای شومان اکنون حصار شادمان میگویند واقع بین بخارا و کولاب