Page 643

صفحه (۳۳) سال اول - مجله کابل شماره (۱۰) پر آشوب احراز موجودیت و پایداری جوامع بشری نیز منوط ، بوجود موسیقی اوست ، جا دارد . هر ملل و جوامعيکه مالك و دارای يك موسیقی پر شور آفاقی است ، بدیهی است ، صاحب يك روح سلحشور و زنده ایست همانا در پرده های الحان و آهنگ های موزون با نواهای رسای نغمات دلفریب آن امتزاج یافته در سینه بسیط و ساکت فضای عالم بطور مستدام آشیان ابدی گزیده ، حاکمیت ادبی اورا برسبیل دائمی بعالم القا می نماید . بتعبیر دیگر موسیقی معیار ومقياس كم، كيف و چگونگی روحیات ملل و اقوام مختلفه بوده ، انعکاس حقیقی همان هیجانات پرشور درونی و تجلیات درخشان نشاط انگیز روح ایشان است که طنین اش خارج محیط او را فرا گرفته . بالعکس هر ملتی که بکلی فاقد موسیقی مخصوصی بوده ، یا آنکه بالفرض هم اگر داراست يك موسيقى منجمد و ساکت بیروحی را ، مسلم است ؛ که احساسات و روحیات آن نیز نظیر موسیقی او پست و دنی بوده ، به هیچگاهی از هنگام تظاهرش در ساحه حیات نشده است که شاهد غلبه و حاکمیت را در کنار کشیده باشد . بل طبیعی است ؛ که از جمله نفوذ و استیلاهای سیاسی و غیره محروم مانده ، همیشه ربقه ذلت و عبودیت دیگرانرا بگردن دارد . هر چندیکه موضوع تحلیل موسیقی و تشریح کیفیت اصلاح و ارتقای تدریجی آن از نقطه نظر صنایع مستظرفه ، بقدر عالی و بلند به اندازه ای رفیع و پر تحشم است که توان و استعداد نگارش آنرا بخود سراغ ندارم . با وجود آنهم از رهگذر محسوسات و مطالعات کوتاه سطحی خویش ، اگر مباحثی را در ان به پیمایم ، بجاست . چه سودی اگر هم نداشته باشد ، زیانی هم نی هر شیئی در اوائل خلقت از نقطه نظر فلسفه طبیعی ، در حالت ابتدائی بوده