Page 507

صفحۀ (٤١) سال اول ـ مجلۀ کابل شمارۀ (٨) افغانستان و نگاهی بتاریخ آن (٦) بقلم آقای میر غلام محمد خان زابل یا ارا کوسیا (ولایت قندهار) ارا کوسیا یا ارا خزیا Hara Khuohta ولایتی است که شمالاً به ولایت غرج وغور ، جنوباً به ولایت بلوچستان ، شرقاً به ولایت پختیا ، غرباً بولایت سیستان محدود و متصل است وادیهای مربوطه به نهر ارغنداب (که از سطح مرتفع غرجستان بپغمان و بجنوب غرب جریان میکند) از حاصلخیزترین حصص ارا کوسیاست ، ورود خانهای که در دریاچۀ (آب ایستاده) میریزد شهر های مشهوری در سواحل خویش بوجود آورده اند . زراعت و فواکه این ولایت مشهور ، واشتران بادی و سگ های تازی او معروف است . حاصلخیزی صفحاتی که از شرق غزنی تا غرب قندهار افتاده اند ، مسکینی قسمت های شرقی را که کوهستانی است تلافی مینماید . ارا کوسیا دارای اهمیت اقتصادی و سوق الجیشی بوده ، و در قسمت های جنوبی خود مرکز اتصال دورشته راهی است ، که از آسیای غربی روبه هندوستان میرود ، فقط قلعه كشك ( شهر فیروز وند قدیم ) عبور از هلمند را براه قندهار بهرات محافظه نموده واهمیت خودش را از نقطۀ نظر سوق الجیشی آشکار میکند . اهمیت ارا کوسیا باعث آن بود که چندین بلاد و شهرهای عمده ئی در آنجا معمور گردد ، ولی تاریخها بضبط حال و احوال این بلاد نه پرداخته اند ، مسیو بارتولد میگوید:- درین صفحات از ازمنه قدیمه که قدمت آن بخاطر نرسد شهرها و بلاد معمور بوده ، لیکن نامهای این بلاد بعدها معروف شده اند ، و از انجمله است شهرهای تکین آباد