Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ٤٠ کابل (شماره سوم)
همکارانم ! همانطوریکه تاریخ توأم با جغرافیا به پیش میرود همچنان برای معلوم کردن ادوار ماقبل التاریخ تساند و تعاونی که جغرافیا به مورخین مینماید بسیار اهمیت دارد چه وقتی ما میخواهیم بفهمیم که طرز توزیع واسکان و اختلاط طبقات بشر در روی زمین چطور بوده است در ان صورت بما لازم می افتد تا بدانیم که سطح زمین چه نوع بوده دارای چه شکلی است ؟ معلوم است که در دورهٔ اول طبقات الارضی قسمت های خشکه و آب روی زمین بهمین شکل امروزه نبوده است چه در ادوار مابعدیکه دورهٔ اول را تعقیب کرد در کره زمین تغیرات و تبدلاتی رو داد که بکلی شکل آن را عوض کرد و روی زمین پیوسته از يك شکل به شکل دیگری منقلب شد تا اینکه نوبت بدورهٔ چهارم رسید در دورهٔ چهارم کره زمین شکلی اختیار کرد که کمابیش شبیه بشکل امروزه بوده است با اینهم در بعضی از قطعات مناظر طبیعی و شرائط حیاتیه با مناظر و شرائط امروزه تفاوت زیادی داشت و بعضی از قطعات به نسبت قطعات امروزه از نقطهٔ نظر طبیعی و شرائط معیشت بدرجات بهتر بوده مثلاً به بینیم که درین ادوار اوضاع ییلاقات آسیای وسطی چطور بوده است ؟ این سرزمین از شرق شمالی مستقیماً بطرف غرب جنوبی که عبارت از مناطق آلتای و جبال تانری ، نقاط مرتفعه و ییلاقات پامیر باشد از بحر محیط هندی از همه اولتر سر بر آورده سطح خشکه را تشکیل داده بودند و حتی طوریکه علمای جغرافیه مدعی میباشند در انتهای شمالی همین سلسله قطعهٔ وجود دارد که علمای جغرافیا آن را (قطعه آنگارا) مینامند بآبهای سایلین که در همان منطقه میباشد در دورهٔ اول طبقات الارض باهوا و آفات متماس بوده است : و سلسله همالیا که بطرف شرق و غرب پامیر امتداد مییابد و مرتفع ترین قلهٔ دنیا است مستور با طبقات ضخیم یخ بوده است و شعبه های دیگر آن که سرر است بطرف غرب امتداد می یابد از قبیل جبال : «هندو کش» «آلبرز ، قفقاز و . . . . همچنان بوده است .
سلسله اورال که در قسمت سلسله آلتای واقع است حدودی بود برای سد کردن دریاهای منجمده ی که تمام مملکت روسیهٔ امروزه را با قطعات خشکهٔ شمالی اروپا مستور مینمود .
به شرق ییلاقات التای - پامیر و قسمت های غربی آن مخصوصاً باید اشاره کرده بحری که دران وقت در توران وجود داشت از دامنه های جبال التای مستقیماً بطرف غرب رفته بعد از انکه بحیره های خزر و آرال را با خود مزج میکرد بذریعهٔ بوغازی که مجرای آن را بسوی بحیره سیاه تشکیل میداد با بحیرهٔ میآمیخت و این بحر بساحل شمال خود با منطقه های وسیع منجمده همیشه متماس بوده و در سواحل جنوب خود به تپه های یخیکه در جبال قفقاز بوده انتها مییافت .
بحیرهٔ سفید یا بحرالروم بهمین شکلی که اکنون میباشد نبوده است بلکه عبارت از دو بحیرهٔ کوچکی بود که بعد از يك مقدار مسافهٔ خشکه وقوع داشتند، ایتالیای امروزه و جزیرهٔ سیسیل بخشکهٔ افریقا اتصال داشت ، اسپانیه هم در قسمت انتهای خود با قطعهٔ افریقا وصل میشد : جزیرهٔ نمای عربستان هم با افریقا ارتباط داشت ، جبال آلپ و پیر نه در زیر طبقات ضخیم یخ مستور بود و هندوستان بواسطه اتصال رودهای سند و گنگ از قطعه آسیا بکلی مجزا بوده قطعهٔ علیحده را تشکیل داده بود .
٧٤٠
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.