Page 2131

شماره (سم) سال دوم افغان در هندوستان (۸۱) و حالیا شمالا بکشمیر واز شرق شمال به تبت، جنوباً بولایت راجپوتانه واز جنوب غرب بولایت سند، شرقاً به اضلاع متحده هندوستان و غرباً بسرحدات آزاد افغانستان حالیه و بلوچستان محدود ومتصل میباشد . طول اعظم اینخطه از شمال غرب بجنوب شرق بالغ بر ۹۰۰ کیلومتره و عرض اعظم آن ۸۳۰ کیلومتره بوده و مساحت سطیحه اش مساوی است به ۲۶۸۹۲۱ مربع کیلومتره که در ٣٩ ٥ ٢٧ با ۲ ٣٥٠ عرض شمالی و ١٥٠ ٦٧ با ٤٤٠ ٧٦ طول شرقی امتداد دارد. نفوس پنجاب تقریباً سی ملیون و اکثریت آن مسلمان باقي سيك، براهما ئی ، بودائی و غیره است . اهالی اصلی پنجاب چنانیکه گفتیم از آرین هاي قدیم مملکت افغانستان بوده وبعدها تا اندازة در نتيجة مهاجرت هاي طوایف سایره در پنجاب مخلوط گردیده اند از قبیل اقوام تورك، مغل، تبتی و طوایف هندوستانی چون بنگالی، گجراتي، نیپالی و غیره هكذا اکثر طوایف دیگر افغانستان با اهالی پنجاب از قبیل پشتو ، تاجيك ، بلوچ ، کشمیری ، سندی اختلاط ورزیده اند ، زبانهاي حالية پنجاب نيز بعلاوة زبان پنجابی عبارت است از السنه پشتو ، فارسی ، بلوچی ، کشمیری ، بنگالی ، گجراتی ، نیپالی . بهر حال تاریخ پنجاب از آغاز هجوم یونانیان شروع میشود و قبل از ان تا اندازة تاريك است فقط میتوان گفت قبل از قرن شش قبل الميلاد ولایت پنجاب مثل اکثر ولایات افغانستان دورة طوايف الملوكي را طي ميکرد ، در دورة هخامنیشان فارس با آنکه از کتیبه نقش رستم فارس معلوم میشود پنجاب جزو متصرفات هخامنشیها بوده ، معهذا برخي مورخین در صحت این قضیه شبهه دارند چنانیکه مستر جوهن مارشل در کتاب راهنمای تکسیلا میگوید فقط ولایت سند در عهد دارا زیرا دارة فارس بود، و مستر راپسن در کمبرج، هستری آف اندیا بعد از انکه سر حد ولایت گندها را ي افغانستان را در وقت هخامنشی ها دریای جهلم میداند میگوید در وقت هجوم سکندر میدانهاي پنجاب و گذرگاه سفلی اندس مسکون قبایل آزادی بود که در تحت ادارة ملكان قومی بوده و ما تحت هیچ سلطنتی شمرده نمیشدند، هكذا بعضی تسلط هخامنیشان را در پنجاب رد کرده وفقط نفوذ آنهارا منحصر بافغانستان مع بلوچستان حالیه میدانند . با اینمراتب شکی نمانده که سند و قسم اعظم پنجاب در وقت ٩١٦