Page 2093

( ٤٩ ) مشاهیر افغا نستان شمارة ( نهم ) سال دوم پیدا شده و برای احزاب مختلف وسایل سرگرمی فراهم گردیده . دسته بنام مؤرخین وجمعی باسم عتیقه شناس ها زنده ساختن اسم ورسم آنها را فریضهٔ اجتماعی خود و موجب بیدا ريهاي نسل آتیه می گما رند وگروهی محض بمنسو بيت قومی ایشان سرشار بادهٔ غرور ومست افتخارند ، درین میانه تنها مائیم که بغفلت وکهالت ها ئی گرائیده واقلابیاد افغانستان قدیم وعزیز از دوره های باتجمل و پرحشمت او ازکار نامه هاي مردان نامور وبا حذاقت او سخنی نگفته ونه سرائیده ایم : یاد ایامی که ماهم روز گاری داشتیم ! ما ها که تا کنون با بسیار ادعای بزرگ نتوانسته ایم اندکی از مراتب عالیه گذشتگان خودرا احراز کنیم اینهم شایسته نخواهد بود آنها را ترك كفته واقلا بنام قدر دانی ازان ثروتهای نهانی یا بعبارة دیگر از پیش آهنگیانی که استحقاق آنها را اذهان عمومی فراموش کرده اند بعلاقه مندان حالیه و آینده یاد دهانی نکنیم . متاسفانه اگرچه از دوره های پیشتر مأخذ تاريخي واضحتری بدست نیست که از حالات مشاهیر قرون قدیمۀ این سرزمین بحث رانده شود ولی این فقدان تاریخی قدیم باعث آن نیست که از روشن ساختن نامهاي بزرگان ما بعد دریغ ورزیده شود . هرگاه کسی از دور هوس گار تجسس بوده و یا از نزدیکان ما دل و دماغ تحمل رنج ومحن و سر پاسداری از ناموران وطن داشته باشند دلایل و وسایل بی شماری خواهد بود که انهارا در گوشه و کنار این سر زمین بیافتن ذخایر قیمتداري رهنمونی کند . افغانستان اگر مزایای آریائی و باختری قدیم قبل الاسلام و محاسن دوره های غزنوی وغوری بعد الاسلام و ترقیات دوره های ابدالیان را در دو قرن پیشتر باخته ویا مضافات وملحقاتش را فعلا از دست داده معهذا بهر سوئی از جنبهٔ اعتبارات تاريخي هزاران نمونه های آثار گران بهای مدنی و نشانه های خوابگاه یامقدم مردان ناموری دارد که بیننده هنگام مقایسه بانقاط دیگر آن متحیر می ماند . الحاصل سرتاسر آب وخاك این کشور با دفینه های پر بها ئی مخمر است که اگرما منسوبین ٨٨٤