Page 1251

شماره ( سوم ) سال دوم مجله کابل ( ٢٤ ) ازین تدارك بی نیاز است قرآن عظیم همه حوایج را قبلا تصریح وتبین فرموده صرف جزئیات امر را موکول باراده عقلا وعلماي ملت گذاشته که آنها هم بنوبه خود درین راه خدمتی بعالم اسلام کرده یا میکنند. پس قوانین که اسلام بآن مبرا احتیاج داشته و بایستی از ماده عدالت و نصفت قرآنی آنرا شرح و توضیح بدارند همانا قوانین داخلیه کشور به است که در بالا گفته شد بعنوان اساسی ، اداری جزائی تعین مییابد ، پس این قوانین که ملل و سلاطین اسلامی عندالشرع وعقل از توضیح و تفسیر آن ناگزیرند اگر از طرف جوامع اسلامیه یا خلفای اسلام تدوین و ترتیب می یابد اطاعت وانقیاد آن بعموم توده يك ملت واجب میشود ؛ زیرا اینگونه قوانین مفسر ومشرحی مواد حقوقی وجزائی شرع مطهر بوده ملت توضیح آنرا اراده واولی الامر اجرای آنرا امر و احکام میدارد. بالفرض اگر در قوانین ملل اسلام احکامات قطعی که با نصوص صریحه قرآنی و فرمایشات نبوی بکلی مغایرت داشته وتنفید مییابد البته ملل اسلام از عدم پذیرائی بآن مجاز خواهند بود. ولی فرق کردن درین گونه موارديك امر مشکل و مدقتی است که اگر اقوام قوانین موضوعه مملکت خود را تطبیقات صحیحی با اوامر خدا ورسول نتوانند غالباً در حقوق پادشاه که حیثیت يك مجتهد را بین ملت دارا است تجاوزی نموده ومرتکب بگناه شده خواهند بود ! لهذا میتوان گفت درقت حاضر يك طرف ملل اسلام مثل سایر اقوام جهان از وضع قوانين اداري واساسي وجزائي نظر بحوایج عصر ناگزیرند خاصتاً آن اقوامیکه مثل ملت ما اکثريت طبقاتش از مفاد شرع انور خوب تر مسبوق باشند دیگر سو تفكيك مسایل موضوعه که صریحاً تصادم باساس شریعت غرا نکند برای واضعین آن امر دشوار است ! از همین لحاظ قوانين موضوعة حكومت سابق ما بمشكلات و موانعی برخورده مختنق ومورد اشتباهات واقع گردید. امروز بمرحمت والطاف خداوندی افغانستان ما دارای حکومتی است که یکطرف باین حوایج مهمه ملی متحسس بوده و میل دارد مثل ملل زنده ومترقی سنگ های موانع را از ۲۳۲