Page 1063

شماره (اول) سال دوم نظری بمطبوعات و نشریات ما (۸۹) آن نوشته شده مجموعاً در ۹۰ صفحه میباشد این اثر بترتیب قاضی عبدالقادر خان بتاریخ شنبه ۲ شعبان ۱۲۹٤ هجری در مطبعه شمس النهار بطبع رسیده علاوه آنکه ازین اوراق وجود مطبعه شمس النهار و تاریخ کار آن در وطن مکشوف میگردد مقدمۀ وعظ نامه از مطالب دیگری بنسبت نشریات نیز اشعار میدارد مثلا پس از يك سلسلۀ تمجیداتی که از اعلیحضرت امیر شیر علیخان مینماید ضمناً متذکر میشود که این امیر معارف خواه تجویز فرموده اند که باید واقعات مهمه داخله و خارجه را با مواعیظ سود مند و غیره مطالب نافعه دینی و دنیائی را همیشه هر ماه یا هر هفته برعایای صادقۀ شان آگاهی داده باشیم . این مسایل هم تا اندازۀ مارا بمقصد اصلی رهنمونی میکند که در ان آوان مطابع و نشریات رواج خوبی داشته کتاب دویم آن که بکمك یکی از دوستان از کتابخانه مرحوم امیر محمدخان سپه سالار بدست آمده عبارت است از اصول وقواعد عسکری که مانند قانون نامه های عسکری موجوده در ۷۹ صفحه بتقسیم دو فن و هر فنی دارای فصل های متعدد با نقشه ها و صور مختلفه که بقواعد عسکری مربوط است و تمام کلمات انگلیسی که در مشق نظامی و یا بعوض اسم رتبه های عسکری یاد میشده همه را به افغانی ترجمه کرده اند این کتاب هم در اوایل خود هشت صفحه و کسری فارسی بطوری علاوه الحاقیه دارد که در عنوانش این جملات مرقوم است : « وعظ که بطور مقدمۀ الحاق وی بهمراه کتاب قواعد ضرور است که عند الاتمام قواعد، افسر کلان بطور وعظ بهمراه سپاهیان و افسران موجوده میدان بیان نماید » در اخیر کتاب متاسفانه بعوض آنکه ماه و سال طبع را هم معین کنند تنها بهمان اشارۀ که به انجام اوامر امیر شیر علیخان نسبت بطبع کتاب نموده قناعت ورزیده و این جمله را هم بر آن افزوده که در مطبعۀ مصطفوی دارالسلطنۀ کابل باهتمام میرزا محمد صادق خان حلیۀ طبع پوشید . مقصد تاجائیکه بشهود رسیده دو مطبعۀ سنگی در آن اوقات موجود بوده بنام ( شمس النهار ) و ( مصطفوی ) که این هردو بتقریب ٦٠ سال پیشتر گویا وارد افغانستان گردید و اما قسمیکه شهرت انطباعیۀ آن دوره شنیده میشود ممکن است از دو مطبعه بیشتر هم بوده باشد چه بر علاوه نشریات مواعظ و اطلاعات اخبار طوریکه بعضی از ۸۹