Page 1060

(٨٦) مجلۀ کابل شماره (اول) سال دوم مطبوعات و نشریات گفته میشوند ، هستی طبع و نشر در دنیا اثر یکرشته تجربیاتیست که ذریعه بوجود آوردن وسایل و اسباب لازمۀ آنها گردیده مانند ایجاد خط و کتابت اختراع کاغذ اکتشاف سامان طبع . در اولین مرتبه که اولاد انسان بی ذریعه گفت و شنید از دور و نزدیک مطالب و مفکورات خود را یکی بدیگر از همنوعان خود حالی کرده توانسته اند بایستی مشکور سعی و عمل آنکسانی باشند که تقریباً چند هزار سال قبل از میلاد در صدد پیدا کردن اصول خط و کتابت برآمدند آنها چه مشقاتی را درین راه متحمل گشتند تا کج و پیچ منقوشات روی سنگ ، چوب و فلزات را که عبارت از خط میخی و برا ذلیف و غیره باشد به نوشتن های امروزی تبدیل حالت دادند . بعد ازین اعمال باز چیزی که سد راه علما و نویسندگان واقع بوده همان عدم صحایفی که بران مفکورات خود شان را در قید نگارش بیاورند و آن صحائف همین تخته های کاغذ ملون و خوش تحریریست که فعلا جانشین تخته های سنگ و پارچه های فلز و پوست حیوانات و برگ های پاپیروس است شرح اختراع این مقصد را هم طوری که تخطائیها نسبت میدهند گماندارم محتاج بذکر نیست فقط به اروپا در ١١٩٠ میلادی اول در آلمان بعد در ایطالیا ، فرانسه ، هالیند ، انگلیس کار خانه های کاغذ ساختند و در روسیه بنای آن از زمان پطر کبیر است یعنی ان مسئله هم بنوبۀ خود رفع کنندۀ مشکلات مبهمه مطبوعات و نشریات بحساب میروند ، که فعلا این صنعت بکثرت فی مابین متمدنین اشاعه یافته و ممکن است نظر بمقتضیات علمی و مدنی در آتیه بیشتر هم بشود . با اینحال پیدایش کاغذ اگرچه بمراتب خود تا اندازه زمینه را برای ترویج علم آماده ساخت ولی در آنصورت استفاده زیاده تر عاید متمولین و اولاد آن اغنیا بود که کتب خطی و آثار دستی را بسختی بدست آورده و همان طبقات محدود ی از انحصار و مطالعات بهره ور میشدند گویا تنها اختراع کاغذ نتوانست علوم را از انحصار بیرون آورده و بعموم مفید ثابت شود ، مجبوراً علما بفکر عمیق تری افتاده و مهمترین آله و ادواتی را که وسیلۀ تعمیم علم و عرفان گردیده قیمت کتب را نازل یا اختراع کاغذ را بیشتر ٧٦