Page 104

صفحه ( ٤١ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٢ ) يافته که از کلاسکی کلا سکتیر حتی میتالوژی تری بصفحه عیان بر آمده است ، ولهذا درد های امروزه ما را نمیتواند دوا کرد . متأسفانه معاصرین با اطلاع نیز گذاشتند تاریخهای ملی را حکومت ها تدوین نمایند ، چونکه تدوین این تواریخ محتاج است به مؤسسه های جغرافى ، تاریخی ، نژاد و زبان شناسی ، حفريات سنگين وغيره، اينها هم محتاج بودند بظروف زمان ومصارف عمرها وسرمايه های کافی ، که رویهمرفته از دائرۀ قدرت وتوان افراد با اطلاع معاصر عجالة خارج بود . از ديگر طرف حكومات بالطبع مجبور و محتاج تر بودند باصلاحات و ترقیات ماديه مملكت ، و چون تاريخا درصف ادبیات و در عقب احتياجات ماديه قرار دارد ، لامحاله هميشه حواله باستقبال گرديده است . این قضایا سبب شد که بعلاوه تراکم جهالت عمومیه در تاریخهای ملی ، اجانب و بیگانگان موقع مفصلترى يافتند ، وكمافى السابق به تحرير تاريخهای ما پرداختند ، وهر يك بسوائق مختلفه بلكه متضاده پلتيك ، اقتصاد ، مذهب ، رقابت وغيره آنچه خواستند در حق ما گفتند . و نوشتند . بحد یکه میتوان گفت امروز در هجوم مطالب مجهوله این تاریخهای بوقلمون اجانب ، نزديك است روح تاريخ ملى بمیرد ، و بیم آن است که حتی تربیه شده گان ما در داخله و خارجه از هویت وموجوديت ملى خود در تردد و اشتباه افتند . چونکه تاریخهای هند وفارس ، تورك ومغول ، روس و انگليز هريك بميل خود پانزده مليون نفوس داخله و خارجۀ افغانستان را بصدها قبایل و عشاير متفاوت النسل متباين اللسان پارچه پارچه کرده وسلسله انساب آنها را از هند و یهود گرفته تا بشجرهای تورك و منگول مربوط ومنسوب داشته اند . وضعيت اراضى وجغرافیای طبیعی این مملکت قدیم را که از فرانسه بزرگتر ، واينك در عرصۀ شهود وعيان هويدا و آشكار است ، باندازۀ