Page 45

(۳۸) هر دو لشکر در موضع قاضی که چارمیل دور از شهر است (۱) باهم مواجهه شدند جنگ از صبح تا نماز شام دوام کرد ، در آخر چنین معلوم میشد که فتح خان غالب گردد . مشارالیه صف دشمن را که بعجله مقابل وی آمده دریده بطرف مرکز روان شد ، ولی قسمتش درین نوبت محکوم شد ، چه یکی از افسرهای او کناره جست وقشورش دچار پراگندگی گردید (۲) . مشار الیه باخیلی بی انتظامی برگشت اول بوادی اقواز و بعد بکمپ شهزاده کامران بقندهار رفت (۳) شجاع فاتح بعد از آن فاتحانه داخل کابل شد (٤) در میان يك عالم نشاط بر تخت سلطنت جلوس نمود . (٥) فتح خان واقعاً برای اعانه محمود شاه با تمام موجودیت کوشید ، ولی این کوشش ناوقت بود ، زیرا در هنگام غیاب اوشاه آنقدر از مملکت را از دست داده بود که بمشکل توقع حفاظه تاج خویش را می نمود چون از آخرین امیدواری خود نیز ناکام شد تماماً ناامید گردید وازشجاع امان خواست و درقرآن عهد کرد که او هیچگونه سوء قصد وسازش نسبت بوی نخواهد داشت شجاع اورا امان داد (۷) کورش کرد . واقعاً چه عمل بی رحمانه ایست وامر داد که درقلعه داخلی بالا حصار محبوسش کنند. راست بود که فتح خان متهور تمولی او کسی بود که روح قوی وی ازین ناکامی ها زیاد تر بجوش آورد وچنانچه خواهیم دید که ازین شکستی که از دست شاه شجاع خورد هیچگاه از بدست آوردن قوت وقدرت خویش مایوس نگردید . (۱) جلد اول صفحه ۲۷ کتاب موهن لال . (۲) صفحه ٥٨٩سلطنت کابل مولفه الفنستون . (۳) سوانح شاه شجاع . (٤) نظر به تحریر الفنستون ، شجاع تا بر فتح خان غالب نشد داخل کابل نگردید قبل از برگشتن باشیر محمد خان در بیرون شهر فرود آمد( صفحه ٥٨٩ کتاب مذکور) (٥) از تشریح مختصر موهن لال چنین معلوم میشود که شجاع قبل از مقابله با قشون فتح خان بر تخت نشست (صفحه ۲۷ جلداول حیات امیر دوست محمد خان ) ولی شجاع خودش در سوانح خود مینویسد که بعداز جنگ بافتح خان داخل بالا حصار شده با مراسم شاهی بر تخت کابل جلوس نمود . (٦) معلوم میشود که شجاع اورا تماماً امان داد . ولی در حقیقت طوریکه فریر میگوید شجاع امرداد که چشم های اورا کور کنند و میگویند که در اثر سعایت شیر محمد خان این امرداده شد (صفحه ۱۳۶ تاریخ افغانها ) نظر به تحریر شیرازی در اثر پیشنهاد زمانشاه چشم های محمود را کور کردند . دلیل زمانشاه طوری که اوخودش برادر خود همایون را کور کرد خودش نیز چنین وضعیت را از دست برادر خود محمود دید، پس اگر محمود نیز کورکرده شود يك بي عدالتي ست که باز بوقوع میرسد (صفحه ۱۴۴) تاریخ احمد شاه درانی .