Page 197

(۱۸۲) کار دان و فعال میتوانستند نائره انقلاب را خاموش سازند ولی جای استعداد و قابلیت را بی کفایتی و عدم استعداد اشغال نموده بجای سر کائن میجر جنرال الفنستون قرار گرفته که هر چند يك نفر افسر محبوب و قابل وصف بود با هم از درله قوه ثبات فزیکی ضعیف وعلاوة دارای ضعف نفس بوده قوه قضاوت وفیصله نداشته شخص مترددی بود. گوئی این تردد او بدیگر افسران ولیدرهای نظامی نیز سرایت کرده بود که باعث عدم فعالیت فوج اردید و البته واضح است که نتیجه خوبی را نباید متوقع بود . يك نوع ضعف خارق العاده سماوی برقلوب ایشان مستولی شد گویی در اثر ارتکاب جرم بزرگی قهر وغضب خداوندی تحريك شده وعساکر مذکور را در اثر بیدل ساختن افسران وقوماندانهای ایشان و بیحس نمودن اعصاب و بازوی راست انگلستان سرنگون و پژمرده ساخته چنان بیحرکت شان کرد که دیگر یارای ایستن در مقابل دشمنان خویش نداشتند در ۲۳ دسمبر نماینده انگلیس و کپتان تریور در ضمن ملاقات با محمد اکبرخان بقتل رسیدند (۱) در شش جنوری ١٨٤٢ عقب نشینی مضطربانه مشهور بطرف جلال آباد شروع شد(۲) يك هفته بعد داکتر برایدن خبر واقعه را بافواج جلال آباد آورد که در قشون الفنستون توپی وتوفنگکی، مقام و منزلت، شرافت و افتخار او تماماً تباه شده بربادرفت (۳) عقب نشستن قشون انگلیس از کابل و کوشش محمد اکبر خان برای غلبه بر افواج رسیله در جلال آباد با بواسطه خدعه و یا بوسیله قوه بیگمانه زیاد هوا خواهان و طرفداران گرد آورده وشاه شجاع را بحال خود گذاشت که برای خود طر فداری چند پیدا کرده ومساعی لاطایل خود را کرده برود شهزاده شاهپور که بشدت برای قیام سلطنت پدوش میکوشید در ترغیب خوانین کابل بملاقات شاه کامیاب گردید وشاه رسماً آنها را بتاريخ (۱۹) فروری ١٨٤٢ بار داد. محمد اکبر خان طبعاً ازین اطلاعات انعکاسیکه خلاف خواهش او کبر از شبهای پایتخت کسب کرده بودخوشش نیامده و از ناگامی خود در جلال آباد خیلی متأثر شد ازین رونامیتوانست خوانین وسرکردگان قوم را مجبور ساخت تا شاه را اجباراً وادارند که طرفداری خویشتن را نسبت بملیون اعلان کند میر حاجی پسر بزرگ ترین ملاهای کابل در راس آنها قرار گرفته وعده زیادی از غاز یها بابیرق های مهتر از کابل بطرف جلال آباد روانه شدند تا در مجاورت جلال آباد با هموطنان خویش یکجا شوند وشاه شجاع نیز بطرفداری آنها عزم کرد با ایشان یکجا برود . بتاريخ (۲) ماه اپریل شاه در سیاه سنگ که بفاصله دو میل از بالا حصار فاصله دارد خیمه زده فردای آن روز مذاكرة باخوانین بزرگ (٤) بعد از اختتام مجلس تحت فشار (۱) فارنی پیرزان اندیا صفحات ۱۱۸ - ١٢٤ راجع به قتل خيانتكارانه سفیر یا نماینده انگلیس ملاحظه شود تالیف لارنس . (۲) کتاب فوق لارنس صفحات ١٤٣ ۰۰۰۰۰ دی کابل انسور یکش آف ١٨٤١ ٤٢- صفحات ۲٥۰ - ۲۹۳ مؤلف وسلیز بر یگیمان افغا نستان تالیف صفحات ۱۳۹ . (۳) کتاب فوق الذکر دوراند صفحه ۳۷۸- . (٤) معلوم میشد که برای فرار ودوری دیگری از وطن کمربسته است زيرا يك خریطه بزرگی در کمر بسته بود که قیمتی ترین جواهر خویش رادر آن جا داده بود که به پنجاه لك روپیه بالغ میشد .