Page 195

(۱۸۰) این واقعه بتاريخ چارم ماه نومبر ١٨٤٠(١) بوقوع پیوست. در دوازدهم ماه مذکور (٢) توسط کیپتان پیتر نکوسن بهند فرستاده شده مدتی در لودیانا بسر برده وبعد ازان بكلکته عزیمت داده شد پسرش محمد افضل خان نیز با او یکجا بود (۳) ۔ سکها نیز درین وقت از بريتانيا رشك می بردند وحسد میخوردند و بگائی از موقع غلط عسکری و نظامی معاونين ظاهری زبانی خویش آگاه بوده شدت می کوشیدند تا اهالی ولایت ومناطق بين پشاور وکابل را تهييج وتحريك نمايند كه از ایشان کنده شوند در قندهار شهزاده تیمور از طرف شاه حکومت میکرد ولی خیلی عجیب است مامورینی که بدور وپیش او دیده میشدند اشخاصی بودند که صرف بودن و همراهی آنها باشاه شجاع در زمان دوری از وطنش بآنها حق اشغال کرسی را داده وصرف از همین نظر منتخب ومقرر شده بودند . ملا شکور اسحق زایی وزیر شهزاده بود این شخص از هوا خواهان وطرفداران قدیم شاه شجاع بود و انتخاب و تقرر مامورين سابق الذكر نیز از طرف او صورت گرفته بود. مردم از طرز اداره خوشنود بودند وبا وجوديكه ملا شکور از شغلش معزول وبجای اومحمد عثمان خان پسر وزیر زمان شاه وفادار خان مقرر گردید با هم عدم رضایت اهالی بشدت وعجله زیاد شده و روز بدتر بود. مامورين قندهار آنقدر حریص ووجدان فروش و پست فطرت بودند که میجر را ولنسن افسر سیاسی وجنرال نات قوماندان عسگری قندهار به زحمت و تکالیف دچار شدند صرف در اثر معاونت ونیروی قوای نظامی بریتانیایی بود که آتش سوزنده قلوب رعایا در مقابل ظلم وا ستېداد شاه شجاع خاموش میگشت و حق انقلاب جویی آنها پامال میگردید . با وجود آنهم در ماه دسمبر ١٨٤٠ اختر خان علی زائی خان زمین داوريك جماعت بیچاره را که بستوه آمده بودند و نا راض بودند متحد ساخته در حصه جنوب مملكت اغتشاشی تولید نموده و حزب شاه پرستان وهوا خوا هان شاهی را پراکنده ساخت . البته درست است که فتح و يمر در مقابل عارائیها در ٩ ماه می، غلبه گریڤین بتاريخ ۱۷ اگست وکامیابی چیمبرز بار دیگر دره ماه اگست انقلابیون جنوبی را مجبور بتسليم وانقیاد ساخت ولی این غلبها وکامیا بی ها افسران سیاسی و نظامی قندهار را نتوانست درباره اوضاع وحالات حقيقى وحقيقت گزارشها فریب بدهد. زیرا آنها بخوبی می فهمیدند که روح انقلاب در فضای مخفی احساسات مردم زنده وجنبده بوده و در هر طرف آثار وعلایم اغتشاش دیده می شود و مقدمات مبرهنین برای شورش تهیه میگردد. ولی تمام اخطار و گوش زنیهای میجر رالسن در قندهار و یا لنجر در کوهستان بباد هوا رفته و در اولیای ١ درين وقت دهم اکتوبر سنه ١٨٤٠ زمانشاه مکتوبی به سلطان محمد خان نوشت كه سکھا وبار کزانی متحد شده برعلیه شاه شجاع که مملکت خودرا بیکارا نداخته است بجنگند واینکه او (زمانشاه) شاه ساخته شود (هستری آف دی واران افغانستان جلد اول صفحه ۲۳ نوت مولفه کی ودی اسپدیشن ان تو افغانستان صفحات ٣٦٧-٦٨ تاليف اتكينسون ۲ كتاب فوق الذكر تاليف او صفحه ٣٧ ۲ كتاب فوق الذکر تا ليف لارنس صفحه ٥٢