Page 17

(۱۰) فصل سوم سلطنت زمان شاه وقتی تیمور شاه درسنه ۱۷۹۳ رحلت کرد وصیتی راجع بجانشین خویش نکرده بود خاندان بزرگ و وارثین زیادی از خود گذاشت (۱) که در نتیجه تصاحب تخت شاهی مورد زور آزمائی شهزادگان قرار گرفت در زمان تیمور شاه چندین پسر او حکمران ایالات مختلفه بودند همایون میرزا پسر بزرگ و مستحق حقیقی تاج وتخت بپسر قندهار، محمود میرزا و برادر او فیروزالدین در هرات و عباس میرزا در پشاور بودند زمان میرزا و برادرش شجاع الملك باالترتیب در کابل و غزنی و کهندل در کشمیر بودند همایون میرزا و محمود میرزا باهم مفاهمه نموده بودند ولی وقتیکه تیمورشاه مرد آنها در ایالات خویش و دیگران در مرکز بودند وطبعاً بیشتر به حقوق خویش دست درازی نمودند. عباس میرزا از حیث قوای فوق العادة خویش مورد تحسین ومحبت عموم واقع شده بود. اغلبها صاحب تاج و تخت میگردید ولی نسبت به تاخیری که سردارهای قومی در انتخاب او نمودند موقع را از دست داد ولی بالعکس زمان میرزا اگر چه پسر پنجم(۲) شاه بود ولی تیمورشاه مادرش را که از همه آخر تر بعقد ازدواج آورده بود خیلی (۳) دوست داشت از موقع استفاده کرده و با صرار زنها پاینده خان را مجبور ساخت تا از بزرگان و خوانین درانی و قزلباش که در کابل بودند برای او بیعت بگیرد . پاینده خان قاضی فیض الله خان و ملا عبدالغفار خان وزرای معتمد تیمورشاه پیش از انکه خبر مرگ شاه رامنتشر بسازند کتمان آنرا مصلحت دیده و بعد از مجلس بین خود فیصله کردند تا از طرف شاه فقید امری صادر و تمام بزرگان قبایل را بدر بار سلطنتی حاضر بسازند وقتی مجلس منعقد وخوانین جمع گردیدند وزراء در بهای اطاق را بسته ، خبر مرگ تیمور شاه را اعلان کردند وزمان میرزارا بشاهی انتخاب نمودند بعد از آن فاتحه (۱) فین - اينيوسال درهند صفحه ۳۰۱ - فریبر می نویسد که از تیمور شاه ٣٦ فرزند ماند که منجمله ۲۳ تن آنها نرینه بود و فهرست اسامی آنها را با مادرهای شان نیز می دهد (تاریخ افغانها صفحه ١٠٦) مصنفین دیگر در تعداد فرزندان تیمورشاه بوضاحت شرحی نداده اند و این میگوید پنجاه یا شصت فرزند داشت (A visit to Kabul ای وزت تو کابل غزنی ایند افغانستان صفحه ۳۳۵) مکمن شش فرزند پری او قایل می شود ( افغانستان صفحه ۷۳ ) (۲) فریر : تاریخ افغانها صفحه ۱۰۹ ممکن در نظریه اش که زمان شاه را پسر دوم تیمور شاه میداند بخطا رفته است (افغانستان صفحه ۸۸) (۳) کونولی : سفر بشمال هند جلد دوم صفحه ٣٤٦ كونولی میگوید که ما در زمان شاه محبوب ترین زنها بود زیر اهر دو از يك قبیله بودند فریبر نظر به فریر این زن از قوم یوسفزائی بود (صفحه ١٠٦)