Page 184

١٦٥ واگر چه اثاری ازاین عادات در زمان حاضر وجود ندارد لیکن گمان میرود که در زمان خلافت بنی عباس که خوارج باین نواحی پناه آورده بود تبار اولادشان تا عصر مؤلف وجود داشتند. روا داری واحساسات ملی افغانها باشدت تعصب دینی مذهبی و جنسی در حقوق کسی معارض نمی شوند اگر شیعی یا غیر مسلم مراسم دینی و مذهبی خویش را در ملك ایشان اجراء نمایند پروا نمیکنند ـ از نیل مراتب عالیه در حکومت خویش با کسی مزاحم نمی شوند ازاین رو در حکومت افغانی شیعی ها بمناصب عالیه مقرر میگردند هر افغان گمان میکند که اشرف ترین اقوام قوم افغان است اگرچه فقیر باشد واسلام خالص را بدون عرب و افغان در دیگران یقین ندارند هر قبیله که ارادۀ اجرای يك امر مهم را می نماید ازاکابر و خوانین وامراء وسرکرده گان جرگه (مجلس موقتی مشوره) تشکیل میدهند و در جرگه از او شان رأی می گیرند. چون یکی از افراد قبایل را فرد قبیلهٔ دیگری بکشد هر فرد از قبیلهٔ مقتول قتل یک نفر از قبیلهٔ قاتل را بر خود لازم میدانند و بقصاص گرفتن حکومت قناعت نمی نمایند واز قصاص گیری بشخص خودنمیگذرند اگرچه سالها بگذرد (١) الااینکه بایشان پناه ببرند هم چنان دوخاندان مقاتل باهم انتقام میگیرند در افغانها مثال مشهور است پښتون سل کاله پس پلار ارگانه خپلو از ویل چه بیړه می وکړه یعنی حس انتقام در افغان ها بحدی زیاد است که انتقام بعد از صد سال برایش بسیار معجل معلوم می شود .