Page 173

١٥٤ زیرا خودها را بین دو اردو محصور می دیدند و از رسیدن اذوقه پریشان بودند. محمد اعظم خان ملاحظه نمود که بر این فوج بزدل و ترس خورده که حواس خود را باخته اند اعتماد نمودن درست نیست خصوصاً در وقتیکه سواران جمشیدی بر اردو گاه یورش آوردند و تهاجمات خود را ادامه دادند. محمد اعظم خان از انجا پای خود را کشیده نزد سردار عبدالرحمن خان به مزار شریف پناه برد شیر علی خان بعد از مفارقت مطولی به کابل وارد گردیده از طرف اهالی شهر به کمال خورسندی و بشاشت پذیرائی کرده شد. شیر علی خان از روی همت عالی و اخلاق پسندیده و خودداری از ظلم در دل اهالی محبوبیت داشت پس محمد اعظم خان و عبدالرحمن خان در تجمع افواج از بك و افغان مساعیات خود را به صرف رسانیده از راه هزاره جات به غزنی حمله بردند بعد از جنگ خونینی که بین ایشان بوقوع پیوست محمد اعظم خان و عبدالرحمن خان هزیمت نموده بسوی مشهد فرار شدند در این شکست عبدالرحمن خان از کاکای خود جدا شده جانب بخارا رفت و سمر قند را اقامت گاه خود ساخت و تا حال در آنجا است حکومت اعلیحضرت شیرعلی خان بار دوم و محمد اعظم خان در حالیکه عازم طهران بود در عرض راه بمقام نیشاپور وفات شد محمد اعظم خان عدل دوست و دانای مدیر بوده لیکن ایجابات وقت او را به جور و ستم ناچار ساخته بود. انتخاب او پسر جوان بی تجربه خود را به امور مملکتداری سبب ناکامی وزوال حکومت او شد لیکن انتساب او به قوماندانی عسکر قندهار از جهت بی اعتمادی بر خوانین و سرداران افغان بوده زیرا محمد اعظم خان در دورهٔ زندگانی خود خوی نا ستوده که از سرکردگان افغان مشاهده می نمود این سرکردگان خیانت را رذالت نمی شمردند از اموریکه موجب ننگ و عار باشد دست نمیکشیدند اکثریهٔ ایشان که به دو فریق جنگی منقسم گردیده بودند ۲۰ بار مسلك خود را نسبت به جنبهٔ خود تبدیل داده گاهی در يك جنبه و گاهی در جنبهٔ دیگر در آمده بودند.