Page 809

(۲۳۸) کوشانی ودولت رومن برقرار بود ، ازطرف دیگر این هم معلوم است که میان حصص شمال هند وروم روابط درعصر اگوست ( ٦٣قم و ١٤ مسیحی ) وترا جان ( ۱۱۷_۹۸م ) وهاردین ( ۱۳۸_۱۱۷م ) محکمتر شده بود وچون حصص شمالی هند درین اوقات جزء امپراطوری کوشانی‌ها بود میتوان گفت که «کاپیسی» و «پوراشاپورا» پایتخت های تابستانی وزمستانی کنیشکا خیلی آباد وبحیث مراکز امپراطوری بادنیای خارج علایق زیاد داشتند پس جای حیرت نیست که ازخرابه های بگرام ظروف شیشه ئی باصحنه‌های نبردو کشتی گیری «گلادیا تور های»رومن کشف شودزیرا ظروف مذکور یابحیث تحایف وبدست نمایندگان امپراطوران رومن به اینجا رسیده ویاتجار آنها را باخود آورده ویامخصوص دراثر خواهش امپراطوران کوشانی خریداری شده است . همین قسم ظروف ساخت چین که اصلا ازچوب بودمودورا دورلب ظرف حلقۀ ازفلز داشت وجدار خارجی آنرا با «لاک» یا یکنوع گددرخت رنگ آمیزی ونقاشی میکردند از یادگار های عصر سلطنت «هان‌ها» است که باطور هدیه ویا از راه تجارت به قصر سلطنتی کاپیسی وارد شده بود. (۱) صندوقچه های عاجی مخصوص نهادن جواهرات ساخت ماتورا(هند ) ازمحصولات داخل خود امپراطوری بود که برای نهادن جواهرات تهیه شده بود. قطعات جدار این صندوقچه‌ها با لوایح متعدد دیگر عاجی که هر کدام باسبك جداگانه منبت ونقاشی ورنگ آمیزی شده نفیس ترین وبزرگترین مجموعهٔ آثار عاجی دنیاست که ازشهر کاپیسی بدست آمده ومنحصر به موزۀ کابل میباشد ( ۲ ) خارج ا ز محوطۀ عمارات شاهی درشرق حصص (۱) چون قسمت اساسی ظرف ازچوب بود متاسفانه بامرور زمان از بین رفته فقط حلقه ها ی فلزی لب ظروف وبعضی پارچه های نقوش سرخ وسیاه آن برداشته شده در اطاق بگرام درموزۀ کابل موجود است . ناگفته نماند که شبیه این ظروف ازشبه جزیرۀ کوریابهم کشف شده. (۲) برای مزید معلومات به کتاب تحفہات عتیقه شناسی بگرام جلد ول وبه مجلۀ آرت وادب هند جلد دوازدهم نمره يك مراجعه شود .