Page 66

(٤٥) جمله آخیر «استرابو» را تائید وتکرار نموده میگوید که آریانا بعضی حصص فارس ومدیاومناطق شمال باختر وسغدیان را دربر میگرفت . مشار الیه مخصوصاً این نکته را خاطر نشان میکند که بکتریانا قسمت عمده آریانا بشمار میرفت چنانچه بزبان ادبی تر میگوید که «باختر مروارید آریانا است» پس بدون اینکه اینجا به تفصیل نظریات نویسندگان اروپائی پرداخته شود با معلوماتیکه از نویسندگان كلاسيك یونان ولاتین به ما رسیده میتوان گفت: از زمانیکه مورخین وجغرا فیه نگاران مذکور به کشور ماتماس پیدا کرد ند یعنی سه چهار قرن پیش و یکی دو قرن بعد از عهد مسیح سرحدات آریانا نزد باشندگان آن کاملاٌ مشخص وحدود معین داشت به این ترتیب که سرحدات شرقی وجنوبی آن طبیعی معین بود . شرق آنرا از کامکت تا اوقیانوس هندر و داندوس (سند) معین میکردوسمت جنوبی آن را اوقیانوس بزرگ با بحیره هند محدود ساخته بوده چون بکثریانا قسمت عمدۀ آریانا ومروارید این کشور زیبا خوانده شده نه تنها جزء لا يتجزای آن بلکه بهترین ولایت و مرکز آن شمرده میشد سغدیانا که همیشه در ادوار باستانی صمیمه وجزء باختر محسوب میشد قرار شهادت مورخین كلاسيك یونان ولاتین داخل آریانا بود پس سرحد شمالی آن عبارت از «سردیا» یارود سیحون بود میماند قسمت چهارم یعنی غرب و آنرا خطی معین میکرد که کرمان و پارتیا را به آریانا مربوط میساخت و مدیا و فارس را بطرف غرب میگذاشت به این ترتیب حدود آریانا از نقطه نظر اوستاو مورخین كلاسيك ومعتبر یونان طوری بود که شرح یافت در فصل آینده ولایات و قطعات خاک آریانا از نقطه نظر اوستا شرح داده شده است .