Page 359

(۳۳۸) جوان آشور جای قوم کهن «بل Bel» یا «بابلی» را در بین النهرین اشغال کرد . اولین پادشاه آشو ری تیگلت پیلسر اول Teglatphalasar بود( ۱۰۹۰ – ۱۱۳۰ ) که حاکمیت خود را بالای اقوام بین النهرین شمالی بر قرار کرد . ولی در اثر مداخلت هیتی ها يك قرن دیگر آشوری ها دچار فراموشی شده و بعضی اقوام دیگر مثل یهودی ها و ارمنی ها اقتدار حاصل کردند تا نوبت به حکمفرمائی « آشور نزیر اها بال » رسید . آشورنزیر اهابال III Assournazirabal سوم اولین پادشاه آشوری است که مقام و اهمیت قوم خود را در آسیا بلند برد. این پادشاه قراریکه از خلال کتیبه ها معلوم میشود خیلی ظالم و خون آشام و مغرور بوده مغلوبین را زنده پوست میکرد و از کله ها اهرام میساخت. پسرش سلما نسار Salmanasar دوم ( ۸۲۵ - ۸۶۰ ) بر شام حمله کرده آخرین عناصر هیتی و ارمنی را مطیع ساخت . معمولا بیداری ملت آشوری را به تیگلت پیلمار سوم ( ۷۲۷ - ٨٤٥ ) نسبت میدهند که دمشق و بابیلون را اشغال نموده و بعد از او یکی از ژنرال های او « سارگون Sargon » بر تخت نشسته و سلاله او که در تاریخ به نام « سارگونی ها » یاد میشوند عامل بزرگترین دوره اعتلای آشوری گردید .« سارگون » موقعی که بر تخت نشست با اتحادیه های دیگر مثل عیلام و بابل و شهزادگان ارمنی و اسرایلی و مصر وغیره داخل نبرد شده نفوذ و حاکمیت خویش را بر همه استوار کرد . پسرش « سنا خریب » کلده را کاملا بخود ملحق ساخت و « اشارها دون » پسر اخیرالذ کر ( ٦٦٧ - ٦٨١ ) بر مصر بنای تهاجمات را گذاشت. بالاخره « اشور بانیپال » ( ٦٢٥ - ٦٦٧ ) با بلی ها را که بغاوت نموده بودند گوشمالی داده و در ٦٤٥ آخرین دولت مستقل آسیای قریب یعنی سلطنت عیلام را مطیع ساخت « نینوا » مرکز سارگونی هامر کز عظمت و مدنیت سامی بشمار میرفت و آشور ی این دوره که خاك های کیپاد وچیه - مدیا - فارس - اراضی