Page 1323

( ١١٤ ) نظر به بعضی علل و جهات نامعلوم نام این شهر تاریخی کشور از صفحات تاریخ معدوم گردید . بیهقی نام آنرا فوشنج یا پوشنج یا پوشنگ نوشته و اصطخری میگوید که از آنجا طائفه زیادی از اهل علم ظهور کرده است (۱) شیخ ابو لیث فوشنجی که یکی از اعاظم علمای بزرگ اسلام اند و همچنان شیخ ابوالحسن فوشنجی که از مشایخ بزرگ بوده و مزار شان تا حال در آنجا موجود است از رجال علمی این شهر می باشند (٢) ظهور طاهر : چنانچه در فصل گذشته دیده شد پس از قبول شدن دین مقدس اسلام و انتشار آن در خراسان ، با در میان آمدن خلافت های بنی امیه و بنی عباس ، احساسات ملیت خواهی و جنبش های ملی در هر گوشه و کنار خراسان شروع شده مردمان وطن خواه آن بهر سمت و سو بهر وسیله و واسطه که بود جمعیت های تشکیل داده بسر کردگی سر داران قوم بنای حصول آزادی و استقلال سیاسی را گذاشتند . این نهضت ها سالها پیش از طاهریان در بین مردمان هرات و سیستان و بلخ دیده می شد تا آنکه در موقعیکه زمینه بکلی در اثر این جنبش ها و نهضت ها آماده شده بود هارون الرشید فوت کرد (۱۹۲) و پس از او در بین دو پسرش امین و مامون بر سر امر خلافت نزاع جاه طلبانه مدهشی بر پاخاست و نظر مامون را که از زمان پدر حکومت خراسان را بدست داشت رشادت و جوان مردی یکی از فرزندان آریه یا هرات بخود جلب کرد و از او در مقابل امین کمک خواست . این مرد نامی که طاهر نام داشت، و جهت قایم نمودن نفوذ خود به نزد عباسی ها و اغفال ایشان انتظار چنین فرصتی را میکشید دعوت مأمون را پذیرفته با سپاه محدودی از مردمان خراسان بحرب امین و عناصر غیر خراسانی داخل گردید . (۱) صفحه ٦ پاورقی کتاب از طاهریان تا مغل مولفه عباس پرویز . (٢) آثار هرات اثر خلیلی افغان .