Page image — the source of record
Machine transcription
( ٩٦ )
طرز اداره عرب در خراسان مفتوحه
دورۀ خلفاء را شده : چنانچه دیدید سوقیات عرب در افغانستان از سال ٢٢ هجری تا ٤١ در دورۀ خلفاء راشده بعمل آمد ، و درینمورد قوماندانهای عرب دارای نصب العین عالی ، علو افکار ، عدالت و اخلاق اسلامی بوده در مقابل ممالك ديگر سه شرط را پيش میکردند قبول اسلام ، قبول جزیه ، و یا جنگ . در صورت اولی اهالی با عرب یعنی مسلمین دارای حقوق مساوی بود ، در صورت دوم نمایندۀ از عرب بعنوان حاکم در سرزمین مفتوحه مقیم ، وجزیه را تحویل گرفته بسائر امور داخلی ایشان دستی نمیزد . و در صورت سوم یعنی جنگ آنچه از مردومال در دست عرب می افتاد غنیمت ایشان بوده و در رفتار بمقابل مفتوحین آزادتر ولی تعدی و افراط در سفك دما و تارا ج نمی نمودند ، قوماندان نظامی عرب هم در سرزمین مفتوحه بحیث حاکم کشوری و قاضی و امام مسلمین اجراء وظیفه می نمود ، و با خود با عسا کر معینی در مرکزی بزرگتر اقامت اختیار و حاکمی از خود بانتی چند در علاقه كوچك گذاشته واجراء امور اداری و تعمیم اسلامیت را در اثر تبلیغ و تعمیر مسجد و اظهار شعائر اسلامی بر ذمت ایشان میگذاشت، و خود بعملیات نظامی در مناطق دیگر مشغول میگردید. این ترتیب از عهد امیرالمومنین خلیفه ثانی تا خلافت امیر المومنین خلیفه ثالث در افغانستان مفتوحه دوامداشت ، در عهد حضرت خلیفه چهارم نفوذ عرب در افغانستان اعتباری نداشت و حکام وخليفة المسلمین در شمال طرد ، و در غرب بیشتر با خود خوارج عربی مشغول بیکار بودند . اما مدت اقامت حاکم امير المؤمنين عبدالله بن زبیر در گوشه از خراسان خیلی محدود و موقتی و لهذا فاقد تأثیر مهمی بود ، و در دوره خلفاء راشده شهر نیشاپور بیشتر مرکز خراسان مفتوحه بشمار میرفت .
تاریخ افغانستان جلد ۳ ( ١٠٠ ) ب سردار محمد ع سراج الدينان و محمد امین ن محمد نعیم ہ اجرائیه تاریخ بلخ ، ٣ و ٢٦
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.