Page 1139

(٥٤٦) کنار بدست شاهی هایا کابل شاهان صورت گرفته باید در آن افزاویه دیگری دقت نمود شبه ئی نیست که درین امر تايك اندازه ملاحظات دفاعی و نظامی دخالت دارد زیرا کاپیسی (بگرام) در حوزه بزرگی مانند کاپیسا و در جلگه وسیع و همواری افتاده که از دره های مختلف و چهار دور در آن راه باز است چنانچه به حملاتی که از دره غور بند آمده اشاره کردیم حال آنکه کابل در میان دره تنگ تر افتاده و آسانتر مدافعه میشد و بهتر تر اینکه قراریکه «پاتر کیانی» میگوید دیوارهای کابل نمای روی کوهای شیر دروازه و آسمایی از عصر یفتلی ها یعنی از قرن ه مسیحی ما بنطرف وجود داشت (۱) بهر حال باوجودیکه معلومات صریح و دقیق در دست نیست معذالك قرابن و واقعات بصورت غیر مستقیم به این دلالت میکند که انتقال پایتخت از کاپیس به کابل شیوائی و بودائی با سلاله بر همن شاهی ها یا هند و شاهی های کابل در حوالی سال ۷۹۳ مسیحی در اخیر قرن هشتم مسیحی صورت گرفته باشد و اینجا پهلوی ملاحظات نظامی ملاحظه مذهبی هم قرار میگیرد زیرا برای بر همن ها و هندوهای کاپیسا و کابل حوزۀ رودلو گرد معتبر و مهم بود. شبهه ئی نیست که کا بل یکدفعه جای کاپیسی را نگرفته همچنانسکه کابل در زمان پایتخت بودن کاپیسی موجودیتی داشت کاپیسی هم بعد از پایتخت شدن کابل باقی بوده چنانچه مسکوکات دوره های اسلامی با نوشته های کوفی که از آنجا پیدا میشود مؤید این نظریه است. بهرحال کابل مدت مدیدی پایتخت بر همن شاهی ها نبود و در اثر فشار دودمان صفاری بار دیگر (۱) مقالۀ پادر کیانی در شماره دوهم مجله افغانستان به فرانسوی وانگلیسی ملاحظه شود نظریه او مبنی بر تعمیر دیوارهای کوهای کابل از طرف یفتلی ها به حقیقت نزديك است زيرا یفتلی ها مردمان جنگی و نظامی منش بودند و در حوالی قرنه و کابل پایگاه نظامی داشتند و سکه های آنها از حوالی ده مزنگ کشف شده ، چون داستان ها دست رتبیل شاهان را در تعمیر آن دخالت میدهند گفته میتوانیم که ایشان مرمت کاری هائی در آن بعمل آورده اند چنانچه پادر کیانی هم در این مورد موافقت دارد .