Page 458

فصل هشتم از پیش پای خود بردارد این مطلب کمال اهمیت را دارد که باید بازی اشخاص پولیتکی روس را که میخواهند افغانستان را از میان بردارند مواظبت نمائییم و حکمرانهای افغانستان دولت انگلیس در این باب همیشه باید کمال دقت و حستیاط و دور اندیشی را داشته باشند در اینجا اظهار میدارم که هوشش بختانه دولت روس اشکالاتیرا که بجهت جنگ نمودن با افغانستان فراهم است بهتر ملتفت است از اشخاصیکه غالباً اطلاعات خود را از بعضی از تقویمها یا کتابهای متداوله با اخذ مینمایند که مصنفین آنها بعد از آنکه عجالتاً از مملکتی در ظرف یک هفته یا چند روز عبور کرده اند حتی زبان اهل مملکت را از هم ندانسته اند کتابهای مفصل در باب اسرار پولیتیک مخفی و حالات و مقاصد اهالی آن مملکت نوشته اند عموم مردم مصنفین تحریرات مذکور را خیلی با بصیرت میدانند و آنها باید اطلاعات مندرجه کتب مرقومه اعتماد نمایند زیرا که چون تصورات آنها در باب مملکت و حکمران و آئین و قوانین و اهالی آن برخلاف واقع است ضررش بیشتر از نفعش میباشد این امر بسیار مضحک است و من اکثر اوقات بوبی اطلاعی این مصنفین خیلی میخندم و یک فقره اثنا را بیان مینمایم در ظرف چهل سال قبل اکثر مصنفین تعداد نفوس افغانستان را پنج میلیون و تعداد اشخاص جنگی را سی و پنجهزار نفر معین نموده اند بموجب بیانات آنها اعداد مذکوره نه یاد میشود و نه کم شده است و تقریباً پنجاه سال است که بهمین میزانها بر قرار مانده است من اشخاص مرقومه را بجهت این بی اطلاعی ملامت نمیکنم چرا که وسایلی در دست آنها نیست که حالت مملکت را با تغییراتیرا که بعمل آمده است دانسته باشند لکن آنها را بجهت اینکه ادعای بصیرت مینمایند و از اطلاعات غیر صحیح مردم را مشتبه مینمایند ملامت میکنم باز هم متشکرم که تعداد نفوس یا لشکر را کم نمی کنند با وجودیکه میتوانند کمتر هم بگویند افغانستان این قدر قوت ندارد که بتواند بتنهائی خود داری نماید بلکه بجهت قطعیت خود لازم است که بیکی از دول همسایه خود برای محفوظ بودن از تخطی آن دیگری تلجیه نماید ولی شخص که پاهی خود را بر دو کشتی بگذارد که از رودخانه عبور نماید ناچار غرق خواهد شد لهذا باید از این دو کشتی هر یک را سالمتر میداند در آن بایستد ولکن جهتی هم ندارد که چون یک کشتی را منتخب نموده سوار شد آن کشتی دیگر را هدف گلوله کند مگر آنکه لزوم پیدا کند دولت کوچکی مثل افغانستان که بمنزله گوسفندی که در میان دو شیر