Page 451

(۱۹۴) فصل هشتم وقتی دولت ایران به بیند که دولت انگلیس کار را بدولت روس سخت کرده است دولت ایران اول دولتی خواهد بود که خود را از چنگال آن خرس تخلص نماید چون وضع روابط دولتین روس و انگلیس را با امارات اسلامی و جماعتها و فرقه های مذهبی آسیا بیان داشته ام حالا چند فقره مطالبی را که مخصوصاً متعلق با فغانستان میباشد علاوه بر مطالبی که قبلاً مذکور شده اظهار مینمایم در باب لشکر کشی دولت روس بجانب هندوستان و پلتیک مشار الیها نسبت با لافغانستان بیان در قسم ماقبل پلتیک روسها را نسبت بامارات اسلامیه آسیای وسطی که افغانستان هم جزو آنها میباشد بیان نموده ام ولی علاوه بر آنچه قبلاً اظهار داشته شده الحال چند مطلب دیگر را که مخصوصاً متعلق با فغانستان است بیان خواهم نمود تا جائیکه شخصی میتواند از حالات و علامات زمان حال بفهمد اینست که لشکر کشی دولت روس بطرف هندوستان نه فقط مشکل ست بلکه محال خواهد بود و لی ازین مطلب هم بر نمی آید که دولت روس خیال تسخیر هندوستان را ندارد بهیچ شکی نیست که دولت روس قلباً مصمم و ساعی است که هر وقت موقعی بدست او بیاید بهندوستان حمله نماید خیالات سیاسی دانهای انگلیس در این باب خیلی مختلف ست اشخاصی که رایشان اینست که دولت روس هیچ خیالی ندارد که با انگلستان در هندوستان بجنگد تعد دشان کم نیست اشخاصی که میگویند دولت روس هیچ میل ندارد بهندوستان یا بمالک مشرق زمین دولت انگلیس حمله نماید بچهار قسم منقسم میباشند اولاً اشخاصی هستند که اهل پولتیک نیستند و اینها بسیار ساده میباشند با وجودیکه در خاطر دارند در چندین موارد دولت روس از معاهدات و مواثیق خود تخلف نموده است باز هم در اظهارات دولت مشار الیها که من باب امنیت یا مقاصد دیگر مواعید کاذبانه میدهد اعتماد مینمایند این اشخاص نمیتوانند بفهمند که پلتیک دولت روس اینست که از عهود و قسمهای خود هر آنی که مقتضی پیشرفت مطالب خود بداند تخلف مینماید وقتی که ولایت تازه را متصرف شوند وعده هائی جدید میدهند و بعضی از کارگذاران دولت انگلیس که وعده های سابقتی آنها را فراموش کرده اند مجدداً بکرفهای دولت روس اعتماد مینمایند ثانیاً قسم دوم کسانی میباشند