Page 430

فصل هفتم ۱۷۳ تلطف کرده اند من هم در عوض با آنها مهربانی کرده ام و هر گاه نسبت بمن بی احترامی یا اظهار کم لطفی نموده اند من هم در تلافی بمثل آن قصوری ننموده ام ولی مواظبت داشته ام که بدون آنکه از حد خود تجاوز نمایم یا بیشتر از انچه محق بوده ام اظهار بیلطفی و همیشه از روی وقار حرکت کرده باشم چنانچه شاعر میگوید بیت تواضع گر ز حد افزون نمودی در ذلت بروی خود کشودی کمان کز از تواضع خم نگشتی کجا تیرش بدل هر دم نشستی مایل نیستم که اسم هیچیک از دول را مخصوصاً برده باشم ولی بجهت اطلاع ملت خود اشارتاً میگویم که باید همیشه فرق بین خصایل دول متعدده را ملتفت باشند بعضی از انها مثل زالو هستند که خون آدمی را می مکند تا آنکه شخص بدون اینکه متألم شود می میرد و بعضی دیگر بمنزله نیشی هستند که خیلی دردمیکند ولی بیم هلاک ندارد و بعضی دول ولایات تازه را بقوة اقتدار فتوحات خود میگیرند و برخی دیگر بمکر و فریب مملکت را متصرف میشوند و پاره اسباب نزاع ما بین رؤسا و ملت فراهم آورده و خودشان در خفا مشغول کار بینی شده و از حرکات سفیهانه سایرین نتیجه میگیرند با اینگونه دول معامله خیلی مشکل است و شخص باید در معامله با اینها از دولتهائی که بطور آشکارا دشمنی میکنند بیشتر مواظبت داشته باشد این نکته خیلی پیچیده باریکی ست و بملت خود نصیحت میکنم که در تمام معاملات خود خیلی مواظبت داشته باشند چنانچه گفته اند هرکس زودتر مطلع شود زود تر علاج کارش را میکند و علم اسباب ترقیست ملت من نباید نفاق داشته باشند که مبادا موقعی بدست همسایه های خود بدهند که از مناقشات ایشان منتفع گردیده فریب آنها را بخورند قبل از اینکه در این باب بیشتر اظهارات بدارم باید بگویم که من کاملاً مسبوق میباشم اشخاصی که مرا خوب نمیشناسند مرا ظالم و حریص و طماع و بدگمان میشمانند جوابا میگو من در مقابل این اتهامات دارم اکثر از مصنفین که مرا شخصاً میشناسند داده اند مثل (سرونیسنت رجوی) و (سرلپیل گریفین) و سایرینی که مامورین با اطلاع میباشند در این باب اظهاراتی نموده و گفته اند و راست هم گفته اند که اگرچه امیر با پنجه آهنین حکومت مینماید لیکن عذر موجهی هم دارد زیرا که رعایای او هم روئین میباشند (سر الفرید لایل در منظومات معروف خود اشکالاتی را که برای من فراهم است بعبارت ذیل مجسم مینماید و ترجمه آن بفارسی ازین قرار نظم شد