Page 387

( فصل هفتم ) ۱۳۰ خود راحت نیاسازم بسیارست لیکن چند فقره ازانها را بیان مینمایم روسها بعکس انکلیسها میخواهند درصورتیکه افغانستان بکلی از پیش پای آنها بجهت رفتن هندوستان برداشته نشود تجزیه شود و خیلی هم ضعیف کرد دلهذا اگرچه از یک طرف بجهت دولت انگلیس صرفه دارد که رقبای سلطنت افغانستان را دوست خود مضبوط نگاه دارند صرفه روسها در این است که آنها را رها نمایند تا با یکدیگر جنگیده یکی غالب و دیگری مغلوب گردد و روسها بجهت این مطلب چندین دلایل دارند اولاً انکه مقصودشان این است که افغانستان در سر راه هندوستان بطور سدی حایل نبوده باشد و ثانیاً انکه در زمانیکه روسها با امیر شیر علیخان سازش نموده تمام معاهدات خود را که در چندین مواقع با دولت انگلیس نموده بودند شکستند دولت انگلیس از روسها در افغانستان چنانچه باید و شاید قویاً و جداً مخالفت نموده اظهار ضعف هم نمودند خیال روسها این است که اگر در افغانستان اشکالاتی فراهم آورند فيها المراد و اگر خیالاتشان پیشرفت نکرد دولت انگلیس در مقابل هرگز اقدامات مجدانه نخواهند آورد این مطلب بعد از مذاکره مختصری در مجلس پارلمنت یا در چند فقره روزنامجات رفع خواهد شد جهت دیگر یکه باید در این باب مواظبت نمود این است که همرایان سردار محمد اسحاق خان که در دست روسها میباشند هنوز خیلی هستند و بخوبی میتوانند مفسده راه بیندازند ولی نمی توان گفت آیا از پیش خواهند برد یا خیر مامورین من که در انجا میباشند همرایان سردار محمد اسحاق خان را بدان اندازه که دیگر انرا در هندوستان بدست آورده اند هنوز نتوانستند که بطرف خود مایل نمایند ولی امید دارم که اگر در این اصرار نمایند ولو بملایمت هم باشد آخر این کار را از پیش خواهند برد هرچند با بودن این مخاطرات گمان بعضی میرود که این مخاطره چندان بزرگ نمیباشد و اینکه اقدامات فوق العاده که من بجهت جلوگیری بعمل آورده ام لزومی نداشت این بخوبی واضحست که از سردار محمد اسحاق خان و پدرش تمام مردوزن افغانستان متنفر بودند و هنوز منزجر میباشند در اینجا گنجایش ندارد که جهات این تنفر را مشروحاً بیان نمایم ولی مختصراً اظهار میدارم که از امیر محمد اعظم خان پدر اسحاق خان بجهت اینکه پدرم و امیر شیر علیخانرا بهمدیگر انداخته و مفسده کی نمود و این مفسده اسباب آن همه خونریزی ها و منازعات در خانواده ما شده بود متنفر