Page 353

فصل پنجم ۹۶ جدا نمایند در اواخر فرمان فرمائی لارد دفرین بعضی مطالب وقوع یافته لازم گردید که مطالب مذکور را خودم شخصاً با سفارتی که آنرا بجهت این مقصود بکابل دعوت نموده بودم قطع و فصل نمایم ولی موقعی بدست نیامد و در ماه نومبر ۱۸۸۸ میلادی لارد دفرین از هندوستان رفت و اسباب تاسف و حسرت تمام رعایا و دوستان سلطنت هندوستان گردید چون مردم سیاسی دان عاقلی مثل فرمان فرمای خودشان هرگز ندیده بودند حسرت جدائی او عمومی و بی پایان بود و وجود زوجه محترمه لارد دفرین هم در هندوستان کمتر از وجود شوهرش مغتنمایه نبود مشارالیها اول کسی بود که بانی بنیان عالی مریضخانه های زنانه برای زنهای هندوستان گردید و صرف نظر از اقدامات دیگر بجهت همین یک فقره هم اسم مشارالیها در تواریخ هندوستان تا ابد درخشان خواهد بود زیرا که مشارالیها یکی از خوانین مجلله بزرگوار بوده است و غمخواری او نسبت بامثال خود زیاد تر از سایر زوجات فرمان فرمایان سابق بوده است بعد ازان لارد لانسدون بفرمانفرمائی هندوستان منصوب گردید ازین تاریخ زمان اشکالات و مناقشات بین افغانستان و برطانیه عظمی مجدداً شروع گردید در این کتاب شرح این مطالب را بیان نمی نمایم اولاً بجهت اینکه کتاب گنجایش ندارد و ثانیا برای اینکه شایسته نیست که مطالب مذکور را آشکارا بیان نمایم همین قدر کفایت میکند که اظهار بدارم در ان وقت آن اشخاص بزرگ امنیت طلب که مشاورین فرمان فرما بودند از هندوستان رفته بودند مثل سر دانلد استیوارت سپه سالار هندوستان و سایرینی که اسامی آنها را اظهار نمیدارم چون می ترسم که مرا متملق بشمارند و جنرال امیر احمد خان که از جانب من بدربار دولت هندوستان بسفارت مامور بود و از عقل و تجربه خود را بطه دوستی در زمان فرمان فرمائی سه نفر از فرمان فرمایان استحکام داده بود ازین دنیا رحلت نموده بود لارد را برتس بمنصب سپه سالاری هندوستان منصوب گردید و مشارالیه طالب پولتیک پیش افتادن در امورات بود و دولت هندوستان شروع بمداخله نمودن با سرکرده های سرحدی افغانستان نمود و کوه خوجک را ترنل نزده (یعنی سوراخ نموده) راه آهن خود را بطرف چمن نوکه نقطه مرزی افغانستان