Page 276

۱۹ فصل دویم که مسیو ژیروم ابتیاع نموده بود بکار انداخت بعد از توقف چند ماه مشار الیه ماشینها را تحویل کارگرهای هندی نموده مرخصی گرفته بانگلستان رفت و بعد از غیبت هفده ماه بکابل مراجعت نموده در ظرف این مدت مشار الیه تحصیل نمودن اطلاعات از وضع ماشینهای تازه که باید در کابل احداث میشد کاملاً مشغول بود و در ان وقت من دو نفر دیگر مهندس انگلیسی را مستخدم نمودم و از ان سال استخدام انگلیسها را در دولت خودم بجهت کارها مستعده شروع نمودم و در این کار دو مقصد داشتم اولاً اینکه ملت خود را وادارم که مهندسی و کارهای دیگر را از انگلیسها که درین گونه علوم ماهر هستند بیاموزند ثانیاً آنکه ملت خود را با انگلیسها مانوس نمایم تا نفرت قدیمی که بین این دو فرقه بوده است از خاطرها محو شود زیرا که این دو دولت دوست یکدیگر میباشند و اغراضشان یکیست و نیز مائل بودم که ملت انگلیس ترقیاتی را که در زمان سلطنت من فراهم می آید از زبان هموطنان خودشان استماع رفتار دوستانه ملت افغانستان نسبت تمام انگلیسها از ذکور و اناث که بکابل آمده اند ثابت می نماید که آنها را فقط درین حالت تقبل میرسانیدیم که دشمن خود میدانستیم و در اوقاتیکه آنها بجهت فائده ملت افغانستان مستخدم من بودند هر گونه مهمان نوازی و احترام از انها بعمل آورده شد و نسبت بانها رفتار دوستانه نموده اند دومین انگلیسی که بعد از مستر پائن بکابل آمد مستر اومیار طبیب دندان ساز بود مشارالیه آمده بود که یکدست دندان بجهت من بسازد و در اواخر سنه ۱۸۸۷ میلادی بعد از مراجعت بهندوستان هرچه در کابل معاینه کرده بود با کمال تعجب و طیب خاطر بقرار ذیل اظهار داشته است یکی از عجیب ترین چیزها که من ملاحظه کردم وضع کارهای شخصی امیر افغانستان بود که هیچ امری بجهت او صعب و مشکل نبود اندیش میبرد بعینه بجهت اصفای تظلمات رعایای خود و رفع تعدیات از انها حاضر بود چنانچه روزی بگردش بود پیره زنی در راه پنهان ایستاده عریضه در دست داشت امیر فوراً جلو اسپ خود را نگاه داشته بضعیفه اشاره نمود پیش آمده عریضه او را گرفته بدقت ملاحظه نمود و بعضی سوالات از او کرد تا مدتی بانتها مرحمت و ملائمت با او تکلم نموده عجوزه را با کمال مسرت و خوشنودی مرخص نموده روزی هم امیر در باب زحمات مالیه با من صحبت نموده فرمودند که فقط یک ربع مالیات را مردم مملکت من بمیل خود