Page 519

﴿٣٥٧﴾ نواب بی‌بی صاحب بیگم يك سال بعد از تاریخ شهادت اعلیحضرت ضیاء شعاع الملة و در سال جلوس امیر کبیر وفات یافته است وهكذا از جمله جایدادهای موروث توأمان وکیل الدوله حصه سردار كبیر خان و سردار عظیم خان که به بعض فقرات تاریخ معاصر توأم است قلعۀ نائب جعفر خان (مشهور به جعفر خان) افشار است و فی الحال بفاصلۀ يك میلی سمت جنوب غرب میرویس میدان و بسمت جنوب زیارت حضرت نورالمشائخ قدس سره واقع و بنام قلعه جنرال امیر عطاخان یاد میشود آن قلعه در وقت سلطنت احمد شاه کبیر از طرف نائب جعفر خان افشار كه يك تن از سران طایفه خویش و در زمرۀ ناقلین خراسانی بامر احمد شاه درانی در ان ناحیه مسکن گزیده بود و چون باستحکام قلعه داری و مخارج دسترخوان و غرض انعام نمودن متوجه بود در وقت سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه و انتقال دارالسلطنه از قندهار بکابل قلعه مذکور با چهار قلبه زمین توابع آن بامر سردار عبدالله خان وکیل الدوله جزء املاک خالصۀ خودش قرار گرفت و برای گذارۀ نائب جعفر خان افشار در محل دیگر فرمان جایگیری عنایت شد. و آن قلعه در مرور یکصدو چهار سال در تصرف سلاله های وکیل الدوله بوده و درا و اسط امارت ثانی اعلیحضرت امیر شیرعلی خان به جنرال امیر عطاخان بفروش رسانیده شد و قلعۀ دیگر که سابقا در دهمزنگ در عقب مصلی که فعلا محبس واقع است از جملۀ جایدادهای موروثی کبیر خان و عظیم خان قوفلزائی بود و در فرصتی که ضیاء الملة والدین امیر عبدالرحمن خان مردم نورستان را بشرف دین اسلام مشرف ساخته یکعده اشخاص آنطایفه که عادت بت تراشی و ظروف سازی و در ساختمان آلات تخنیکی تفنگ و شمشیر و کمان اقتصاد میداشتند برایشان حکم اکید صادر شد که عوض چیزهای ناقص بعد ازین آلات تخنیکی تفنگ و شمشیر و سر نیزه و خنجر و صندوق های کار آمد دولت را اعمال و تهیه بدارند و بهمین منظور تحت نظر غلام محمد خان قوفلزائی جنرال بماشین خانه دستگاهی روی کار آمد و قلعۀ سردار عظیم خان و محل دیگری که بالای محبس حالیه و قریب مخزن آب مشرف و بنام صفۀ عظیم خان یاد میشد بامر حکومت ضیاء الملة والدین برای سکونت عملۀ تخنیکی مردم جدیدالنور نورستانی قرار داده شد و سی و پنج قلبه زمین خالصه وکیل الدوله که تنها در نواح کابل و کهدامن و قلعۀ درانی و پیش بادام و غزنه (سواي قندهار و جلال آباد و کشمير) در تصرف ورثه مرحوم بود تا این زمان دورۀ ضیاء الملة والدین رو به تقلیل نهاد.