Page image — the source of record
Machine transcription
(٢٢٨)
مشهد شمرده عهده امارت آنجا را از اثر لطف به شاهرخ شاه افشار سپرد و آن شهر با مضافات
آن و همچنان آذربایجان و عراق از جمله اجزاء امپراطوری درانی و بوسیله سلطان مشهد
اداره میشد یعنی از طرف سلطنت شهنشاهی افغانستان اعلیحضرت شاهرخ شاه افشار
بامر اعلیحضرت احمدشاه غازی بحکومت تبریز و آذربایجان و عراق می پرداخت
و تا زمان سلطنت اعلیحضرت زمانشاه غازی که شاهرخ شاه بر دوام بود و سپس که نادر
سلطان فرزند شاهرخ بر مسند پدر خویش با مر زمانشاه غازی تکیه زد بلاد مذکوره از
متصرفات و از خراج گذاران این مملکت محسوب میشد و اینک بغرض اقناع مطالعان تاریخ
متون فرمانهای مکرر و مرتب اعلیحضرت شاهرخ شاه را که با سیقوب سلاطین
مقتدر با فص خاتم سلطنتی او مزین و بدفعات در سالهای ١١٦٢ - ١١٦٨ هـ ق
بوزیر و مستوفیان و حکام بلاد مذکور به یمن اقتدار سلطان درانی اصدار فرموده است و در
عنوان فرمان مورخ سال ١١٦٨ هـ ق که واضح نام نامی اعلیحضرت احمد شاه غازی در
نقش مهر سلطنتی او شامل است عیناً درج میکنیم (۱) ولی در آغاز باید گفت سجع های
مهر سلطنتی او همگان در خلال دورۀ امپراطوری احمد شاه غازی به تغییر ابیات حك
شده است و چون مطالب مهرهای موصوف در سالهای پیشتر باصول تبعیت و اطاعت این
مملکت در تاریخ واضح تر فهمیده نمیشد و برای اینکه در ادوار ما بعد اشتباه
تولید نکند در سال ١١٦٨ هـ ق فص خاتم سلطنتی شاهرخ شاه واضح بنام سلطان ذیشان
احمد شاه کبیر منقور و مزین شده و اگر چه این مباحث در خلال صفحات جهانگشای
درانی اثر دیگر نگارنده دیگر دو جلد علیحده شرح و بسط کامل داده شده و یا مدلول ثابت و مدارك
(۱) متن دو فرمان اعلیحضرت احمد شاه غازی که در کتاب جهانگشای درانی مندرج
است تاریخ اصدار هر دو فرمان مطابق اصدار فرمان شاهرخ شاه در سال ١١٦٨ هـ ق
است و زین العابدين كهسره و علی قلی میرزای اعتضادالسلطنه نیز در اطـراف
مهر شاهرخ شاه بزیادت نام احمد شاه غازی بسیار حرف میزنند .
(بقیه حاشیه صفحه ۲۷)
مقصد آنکه در عصر درانی در شمار پول رویه و اوزان مروجه حساب تبریزی طرف اعتبار بود
چنانچه در بسیار رقعات دفتری من تبریزی و پول تبریزی و تومان تبریزی شامل بود یعنی ارتباط
کامل موجود بود و در عصر درانیان از مردم تبریز نیز در شهرهای هرات ـ قندهار - کابل
توصل جسته بودند و از نظر تعصب شاعری گفته است :
تبریز نکو و هرچه ز آنجاست نکوست
با طبع ایرانیان موافق نشوند
مغز نه همه مگو ایشان را پوست
هرگز نشود فرشته با دیوان دوست
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.