Page 134

(٦٨) از راه بلخ برای تسخیر بخارا پیام فرستاده بود میخواست باشتراك مساعی امیر اطو و درانی افغانستان با نغرض اقدام نماید (۱) زمانشاه نمازی شهنشاه سیاست مدار پیشکش های فراوان آقا محمد شاه قاجار را که بالغ بر خراج سه ساله مشهد میشد و توسط نماینده فوق العاده او بدار السلطنه کابل تقدیم شده بود مهر و از نظر اشفاق سلطانی خویش پذیرفت و درین فرصتی که اعلیحضرت زمانشاه قصد یورش بجانب هند و پنجاب داشت فسخ عزیمت نکرده سوال آقا محمد شاه قاجار را بفرستاده طرف اعتمادی جوابی نفرمود و دانست بآن آهنگی که شهنشاه افغان حرف میزند نماینده شاه ایران بدان صراحت لهجه نمیخواهد ادای مطلب نماید. پس از مراجعت نماینده شاه ایران که زمانشاه درانی او را از در بار کابل مر خص فرمود گدا محمدخان درانی را که نزد مردم قندهار بلهجه خاص افغانی [گدوخان] شهرت داشت بطور نماینده شخصی نزد آقا محمد شاه قاجار بدربار طهران فرستاد . نادر میر زا پسر شاهرخ شاه افشار که از باعث پیش آمدهای ناگوار مقر سلطنت پدر خویش بدار لسطنه کابل پناه آورده بود دربارۀ وی حکم فرمود که تازمان عودت موکب همایون شهنشاه از هندوستان به کابل درین خطة حصین زاماد فاهیت تا موقت گذاراند نادر میرزا که در حال اندوهگین و مضطرب ومتواری بود ازین الطاف مسرور شده و برای اینکه در اقامت دارالسلطنة هرات از حیث قرابت خاك و كسب اطلاعات یومی مشهد بیشتر علاقمند بود عزیمت خود را در هرات صوابدانسته خواهش کرد که مرا با پسرم عباس میرزا در هرات اعزام فرمایند و آنجا حق تمکن عنایت نمایند. اعلیحضرت زمانشاه دلیل او را معقول پنداشته و ازینکه دانست مذکور هر اسناك است از اثر لطف پادشاهانه عرض او را پذیرفته با عطای خلاع خسروانه به صحابت گدامحمدخان درانی بدارالسلطنه هرات فرستاد و در بارۀ اقامت او و فرزندش عباس میرزا در هرات بوالی و حکام و لایت آنجا سفارش کرده بآن دوشهزاده افشاری که در تحت حمایت و از اخلاصمندان این مملکت بودند اطمینان فرمود که بعد از مراجعت موکب همایون ما از سفر کشور هند و پنجاب در وقت نزول اجلال ما بدار السلطنه هرات حقوق دودمان سلطنتی شما كما في السابق حاصل و شما بر آرزوی خویش بکلی نائل خواهید شد. نادر میرزای افشار اطمینان حاصل کرده راه مراجعت بسوی دارالسلطنه هرات در پیش گرفت (۲) (۱) گذارش هرات و تقرر نادر میرزا بر مسند سلطنت مشهد و انتقام گیری او از میر محمد مهدی مجتهد و عودت گدا محمدخان در ضمن وقایع و گذارش سال ۱۲۱۱ ه ق نوشته شده می آید. (۲) سرجان مالکم فرستاده اعلیحضرت زمانشاه را بنام اعلیحضرت تیمور شاه درانی مینویسد عاری از حقیقت است و در مورد قهر گدا محمد خان درانی بحضور شاه قاجار او نیز تصدیق مینماید. (باب ۲۱) ص۱۰۷-۱۱۳ جلد دوم تاریخ ایران اثر کابیتان ملکم ترجمۀ اسمعیل حیرت ایرانی. نوت: صورت مذاکرات گدوخان قراریکه در یکی از نسخ قلمی قید وضبط است عبارات بیشتر دارد و فعلا باین اختصارا کتفارفت اما اشارت کاپیتان ملکم از کلیت مطالب پشتیبانی میکند شاید این روایت در آن عصر خیلی شهرت داشته است.