Page 117

٩٥٣ عبدالله خان نورزائی و سرداران و اکابر قوم درانی را ملتفت اوضاع ساخت و پس از جمع‌آوری مردم با همراهی فرماندهان افواج قبائلی مانند سردار پاینده خان و گدا محمد خان که در این عرصه در قندهار اقامت داشتند بمقابله برخاستند. سردار محمد خان سدوزائی را برای حراست شهر قندهار تعیین کردند و دگر سرداران درانی برای اینکه افراد سپاه بطرفداری سلطنت زمانشاه از دل بکوشند شهزاده قیصر طفل هشت ساله زمانشاه را که عهدهٔ نائب‌الحکومتی وولایت عهدی داشت با خود همراه گرفته بعزم مدافعه از حملات شهزاده همایون بطرف محاذ رهسپار شدند. سردار محمد خان سدوزائی که بحیثیت قلعه‌دار شهر تعیین شده بود از مشارکت شهزاده قیصر در محاذ او نیز بدل قرار نگرفته با پنچصد سوار از شهر برون شده برکاب شهزاده قیصر پیوست ، حین تصادف قواء طرفین لشکر شهزاده همایون هزیمت یافت لشکر شهزاده قیصر دست بتاراج اموال هزیمتیان کشوده و شکست‌یافتگان را تعاقب در گرفتند. شهزاده همایون که بحساب عسکری آنوقت در برابر فرما نده لشکر معینتی شهزاده قیصر در میدان حرب قرار داشت (١) در حال انهزام لشکر دل از دست نداده بجنگ‌کنان خود را بشهزاده قیصر نزدیک کرده و همرهان شهزاده قیصر از ضعف همت آن فرزند هشت ساله را در میدان حرب تنها گزاشته ساعتی مصروف تاراج اموال و آلات لشکر شهزاده همایون شد بنومیس هزیمت یافتند. شهزاده همایون که بفرط غضب در پیش صفوف می‌آمد آن‌سنگدل بفرق شهزاده قیصر شمشیر تیز حواله کرد وفرق سر طفل کود را با انگشتان دستش که از بیم شمشیر برفرق خود گرفته بود جراحت شدید رسانید . شهزاده سلطان احمد بن شهزاده همایون که همراه پدر خود بود نظر بعاطفه و قرابت عموزادگی شهزاده قیصر را که آغشته بخون و نزدیک بهلاکت دید بگریه و ناله شد . شهزاده همایون بگریهٔ فرزند خود وحالت شهزاده قیصر متوجه شد و از کلمات تأثر آور شهزاده سلطان احمد فرزند خود نهایت خجالت کشید بعداً به شهزاده سلطان احمد و لشکریان خود که متوجه وضعیت رقت‌آور شهزاده قیصر بودند حالت غضب و بیخودی خود را عذر آورده شهزاده قیصر فرزند اعلیحضرت زمانشاه را در آغوش گرفت و روی او را بوسیده گفت فرزندم از راه بلدی و خطاهای دیگران تو باین حالت رسیدی وگرنه طفل هشت ساله را باین عمل چکار که در میدان جنگ و ستیز حاضر گردد و فی‌الحال ترا با ین جا گزاشته‌اند و خود آنان یکی در اطراف تو حاضر خدمت نیستند. بعد ازین کلمات جراح را امر کرد که بزودی بمرهم داری و معالجهٔ او بکوشد تا بخوبی جراحت او التیام پذیرد. سرداران قواء شهزاده قیصر مانند عبدالله خان نورزائی (نائب و مستشار) که صفت (لا لا) داشت و یحیی خان بسطحی باشی و گدا محمد خان درانی معروف به . (١) نقشهٔ محاذات حربی آن وقت در يك فصل علیحده نشان داده شده است و در متن این صفحه که علامت پاورقی گذاشته‌ایم دلالت بران دارد.