Page image — the source of record
Machine transcription
پادشاهان متاخر افغانستان
یازده سال قبل یک جلد کتاب قلمی بنام «پادشاهان متاخرین افغانستان» برای کتابخانه
موزه کابل خریداری کردم. این کتاب به قطع ربع تخته شامل ۵۳۰ صفحه است و قراریکه
از اسم آن معلوم میشود نسخه ایست تاریخی و برخی از وقایع عصر چندتن از پادشاهان متاخر
افغانستان را از امیر دوست محمدخان به بعد تا اوائل زمان امیرامیر حبیب الله خان شرح میدهد.
هفت سال بعد در موقعی که نسخه مذکور را به انجمن تاریخ خواسته و مقدمه طبع آنرا
در مجله آریانا فراهم میکردیم شاغلی احمدعلی محبی عضو انجمن تاریخ و مهتمم مجله
نسخه دیگری را به من معرفی کرد که من حیث صحافت و شکل پشتی و کاغذ و شیوه خط عین
نسخه موزه کابل بود و بعد از مختصر مطالعه معلوم شد که جلددوم پادشاهان متاخر میباشد
طبیعی کشف این جلد مسرت بی پایانی تولید نموده و فوری درصدد خریداری آن برای
کتابخانه موزه کابل برآمدم. غرابت پیدا شدن دو جلد تاریخ پادشاهان متاخر افغانستان
در فاصله چند سال در کابل و داخل شدن هردو جلد در کتابخانه موزه وقتی خوبتر احساس
میشود که فهمیده شود نسخ مذکور در خارج افغانستان در سمرقند بقلم یکنفر از فراریهای
زمان سردار محمد اسحق خان نوشته شده است. مولف کتاب که خودش شاهد واقعات بوده
و واقعات او را به خارج سرحدات پرتاب نموده کسی است بنام میرزا یعقوب علی ولد احمدعلی
خافی باشنده محله چنداول شهر کابل. قراریکه مندرجات این دوجلد کتاب شهادت میدهد
مولف و پدرش هردو در سلک مامورین سرداران افغانی شامل بوده و در کشمکش های داخلی
که متاسفانه بعد از عصر امیر دوست محمدخان تا اخیر سلطنت امیر عبدالرحمن خان به کرات رخ
داده است هرطرفی کشانیده شده اند.
پدر مولف در جوانی مدتی در زمره مامورین نواب عبدالجبارخان برادر امیر دوست محمدخان
بود سپس اتالیق عبدالغنی خان پسر نواب و داماد امیر مذکور شد. ازین تاریخ به بعد
میرزا احمدعلی خان و پسرش مولف کتاب با خاندان شاه آغاسیها ارتباط ملازمت پیدا کردند
چنانچه پدرش به رتبه ده سواری نزد سردار شیر دل خان و خودش به حیث
پیش کار و منشی به معیت سردار شیردل خان سالیانی گذرانیده است.
این پدر و پسر هر کدام در عصر و زمان خود در جنگ ها و کشمکش های سرداران افغانی
که خود با طرفداری یا مخالفت تابع امیال امیران بودند در میدان های مختلف شامل بودند
چنانچه بطور مثال پدر را در جنگ جلگه به معیت شاه آغاسی شیردل خان در مقابل
سردار محمدشریف خان پیشدار سردار محمدامین خان می بینیم و پسر را در رکاب شاه آغاسی
شیردل خان به طرفداری امیرشیرعلیخان در شش گاو در جنگ معروف زنه خان در مقابل
سردار عبدالرحمن خان پیشدار امیرمحمد اعظم خان مشاهده میکنیم. چون جنگ مذکور
به فتح امیرشیرعلیخان و شکست امیر محمداعظم خان و فرار سردار عبد الرحمن خان تمام شد
مؤلف به سر و سامانی میرسد و به دربار راه پیدا میکند. خلاصه بعد از چندی گاهی در بلخ
پادشاهان متاخر، مؤلف سید امان الله ح معروف | احمد علی محمد از جعلی یوم ۲۳ ر ۳ ۱۳۲۴.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.