Page 362

(۱۰۴) پادشاهان متأخر جلد دوم ترکستان هم که بعضی حرکت سرشوری داشتند فرونشستند بهرحال نایب محمد عالم خان چون سپاه پیشه و ذکی و کاردان بود و عمری بدربار پادشاهی صرف نموده قاعده جهانداری را بسیار دیده بود شب و روز متوجه امورات ترکستان بوده در خرسندی فقرا و سپاه و منظور نمودن خدمت خود بحضور پادشاه میکوشید و آبادی رعیت را میخواست چنانچه قبل ازین تحریر نموده بودم که ولایت بدخشان و میمنه که بتصرف پادشاه نبود در قید فرمان برداری آورد بدخشان هر چند که ولایت بزرگ و کوه بند و گرفتن آن بسی دشوار بود اما از کمال تدبیر بدست آورد و به آسانی بتصرف در آمد لاكن میمنه با لشکر بیکران و زحمت بسیار در مدت هفت ماه قلعه بندی و مقدمه شب و روز بزور گرفته شد سابق تقریر شده به تکرار نمی پردازم مگر يك فقره از بدخشان و يك فقره از میمنه مینویسم که سزاوار تحریر است بدخشان مردمان کم دولت و فقیر و بی نوا و از عقل دور چنانچه بعد از تصرف کردن که دوسال گذشت باغی شدند و قتل افغانرا دست و بازو کشادند مردم فقراء بدخشان در کلاه رساله ماه برنجی را دیده قیاس طلا میکردند کاردچه های کمر خود را چرخ کرده میگفتند که افغانهارا قتل کرده طلا را از کلاه شان میگیریم ازینگونه بی عقلی بسیار ملاحظه رفته که موجب تطویل کلام است مردم میمنه دلاور و شمشیری و شجاع چنانچه مدت هفت ماه بکمال تهور و شجاعت مقدمه کردند و در مردی و مردانگی سرموئی تقصیر نکردند محرر کتاب بهر دو طائفه آمیزش کرده از رفتار و کردار شان آگاهم چهار مرتبه بدخشان تا خود چترار رفتم و سه مرتبه وارد میمنه شده مدتی سفری بودم اکنون رویداد بدخشان و میمنه را مختصر نوشتم اگر بچشم سردیده را شرح وار بنویسم رویداد خود بدخشان مذكور يك كتاب بزرگ میشود تا به رویداد میمنه چه رسد، اکنون شمه از نفاق افغانستان تحریر دارم آنکه بعد از تصرف نمودن بدخشان نیت نایب محمد علم خان به تسخیر میمنه محکم بود و هر سال اراده رفتن داشت لاکن در خود ترکستان فی ما بین نایب محمد علم خان و جرنیل داؤدشاه نفاق دست داده بود و فتنه انگیزان و غمازان را از طرفین گرمی بازار پیش آمده محرك فتنه و فساد شده بودند مقدمۀ ظاهر آنکه نایب محمد علم خان خود را حاکم ملك و صاحب اختیار فوج میدانست و میگفت امرونهی ملك و سپاه بحضور من تمام شود گفتار جرنیل داؤدشاه خان که نایب حكم ملك و سررشته دار فقرا و رعیت میباشد به نظام دخلی ندارد صاحب اختیار لشکر و باز خواست کر نظام من هستم بلکه فرمان من در ملك و حاكم ملکی جاری است زیرا که خزینه نظام از ملك جمع آوری میشود و خزینه بامر من بلشکر داده میشود مدعا بهمین منوال شب و روز فی ما بین گفتگو بود و معتبران حضور طرفین که اینطریقه رویداد را از خداوند میخواستند و موجب ترقی وعزت خود میدانستند شب و روز با نجان دور قاب چیده میرزابلی بودند و بهمین خوش آمد کوئی نقد و جنس حاصل میکردند تا آنکه نقاضت طرفین بالا گرفت و از طرفین عریضه بحضور بندگان اقدس رسید و خاطر بندگان اشرف آزرده شد چنانچه چند عریضه شکایت از طرفین بحضور رسید