Page 345

(٨٦) جلد دوم بجوی منظور نکردند و درعزت نایب محمدعلم خان افزودند ظاهر است که همه بزرگان را مرید ومعتقد ساخته بود و اگر قیودی پاس نمک را از دست ندادی و بحق سخن کردی اکنون حکایتی بخاطر آمد که باید وشاید در کتاب درج دارم روزی سرکار امیر شیرعلیخان در عمارت سراچه بالای چمن نشسته با بزرگان صحبت میکردند اتفاقاً بقه های چمن بخواندن بودند قطرآیندگان سرکار متوجه شد که پست میخوانند به مجلس مرحمت کردند که بقه های کابل آواز بلند ندارند بقه های قندز و غوری عجب خواندن و آواز بلند دارند گویا سخن میزنند اهل مجلس تصدیق کردند شخصی از بزرگان مجلس که با نایب محمدعلم خان بیشتر دوستی ومحبت داشت همین فقره را به نایب محمدعلم خان خط فرستاد نایب مذکور شش صد کوزه از بقه قندوز و خان آباد و غوری غوغه در چمن کابل فرستاد و بمعرفت دوست جانی شب در چمن سر داده شد که کسی آگاه نشد اتفاقاً روزی سرکار اقدس بطریق ماموری در سراچه مقرری نشسته صحبت میکردند که آواز بقه برآمد مگر بطرز دیگر بندگان سرکار متعجب شده از منشی میرزا محمدحسن خان دبیر سوال کرد که برخلاف همه وقت آواز بقه میاید گویا بقه غوری وقندوز باشد شخص هنرمند که این کاراز وی صادر شده بود عرضه داشت کرد که شاید اینکار از نایب محمدعلم خان باشد دیگران قول رفیق خود را تصدیق نمودند اضافه بران از راستی ونمك حلالی وخدمتگاری نایب مذکور بحضور سرکار به تفصیل تمام عرضداشت کردند بعدازان بندگان سرکار با آواز بلند نایب محمدعلم خانرا صفت کردند وخدمتگار صادق فرمودند تا اکنون واگذار شدن پادشاه امور سلطنت را بوزیرهای حضور ونمك حلالی کردن وزیران بحضور پادشاه بطریقی که از نایب محمدعلم خان شمه تحریر شد به همان منوال خواهد بود حال انصاف باید کرد وملاحظه باید نمود که در خطه پاك افغانستان بغیراز پادشاه عدالت گستر سرکار امیر عبدالرحمن خان دیگری اسم دولت وسلطنت را بخود نگذارد زیرا که سزاور نیست چنانچه از زمان سلطنت امیر کبیرامردوست محمد خان تا زمان سلطنت پادشاه جمجاه خورشید کلاه سرکار امیر عبدالرحمن خان که کهن سالان بچشم سردیده اند هیچ پادشاهی بمثل سرکار امیر عبدالرحمن خان سلطنت نکرده اند وجميع مهمات و امورات سلطنتی هم چنین ولایت بزر گك را بطریق سرکار والا بسرو احد سرشته ننموده اند که نام شان باقی مانده باشد الا سرکار امیر عبدالرحمن خان که بسرو احد بدون وزیر ووکیل ومشیر وبزرگان حضور جميع مهمات افغانستان بزرگ را چنان انجام دادند وسرشته کردند که تا مادام قیامت نام شان باقی ماند چه در سیاست و ریاست چه در کمال بخشش و داد گستری چه در خصوص باخبری از خپروی و کیفی همچنان آگاهی داشتند که عقل بشر حیران ومتحير مانده بود کسی بخاطر میدهد که یکروزه امور سلطنت را بکسی تفویض کرده باشند با وجودیکه مثل سرکار امیر حبیب الله خان وسردار نصرالله خان فرزندهای رشید داشتند وهر کدام شان از عهده سلطنت برآمده میتوانستند لاکن غیبت نمیگذاشت و بوجود فیض امود وبسر واحد خود انجام میدادند و کارامروز بفردا نمیگذاشتند ازین رهگذر است که جمیع دول های خارجه بپردی یاد میدارند و در جریده ها ثبت میکنند ظاهر