Page image — the source of record
Machine transcription
اما متاسفانه که مریضی آن پادشاه حق آگاه روز بروز زیاده شده و در آخر ماه جمادی الثانی سنه ۱۱۸٦ قمری مطابق آخر ماه جون ۱۷۷۳ میلادی در کوه تو به دنیای فانی را وداع گفته و بسرای آخرت شتافت [۱] امرا و امنای دولت احمد شاه بابای کبیر سیاسة از باعث تارج اساس سلطنت این خبر را مخفی ساخته و جسد مبارک احمد شاه کبیر را در محافه گذاشته بدستور ایام حیات آن پاد شاه مغفور موافق مراسم سلطنتی ازان مکان کوچیده روانه قندهار گردیدند.
(بقیه از پاورقی صفحه ۳۲)
هرات معاودت دادند مطلب اینجاست که افکار وزیر شاه ولیخان از همین موقع برای سلطنت شهزاده سلیمان دامادش معلوم میگردد و هکذا ارادتمندان شهزاده تیمور که او را نیز قبلا آگاه ساخته و روانه قندهار گردانیده بودند از همین جا در پی کار خود افتادند و از اینکه اعلیحضرت احمد شاه برای معاودت شهزاده تیمور نسق چیان مقرر کرده بود معلوم میگردد که بشتاب زیاد آمده و نمی خواست که به محض امر بر گردد.
[۱] فوت آن شهنشاه معظم را با همان درد دماغ همه مؤرخین نگاشته اند ولی باین حقیقتی که اساس جراحت آنرا تصریح کرده باشند تا حال به مطالعه نپیوسته است:
حقیقت اینکه: روزی در یکی از محافل خصوصی که اعلیحضرت احمد شاه غازی در خلوت نشسته و در جان مصاحبه بود از حرم محترم خود نظر به حس ارتقا استفسار فرمود که آیا به سراپای وجود من عیبی به نظرت میرسد.
حرم محترم فرمود که هیچ عیب در نظرم بر نمی خورد الا دانه ایکه در بغل بینی شما است [آن نوع دانه را که مردم کابل مشنگک میگویند] اعلیحضرت احمد شاه غازی از فرط غیرت و شهامت ذریعهٔ چاقوی تیزی که در بر داشت آن دانه [مشنگک] را فی الحال بدست خود قطع نموده و بیکسو انداخت این زخم چنان به تکلیفش گرفتار ساخت که به هیچ نوع تداوی علاج نشده و طبیبان حاذق عصر اخیرا از تداوی و علاج آن عاجز شدند و بقول صاحب مجمل التواریخ زندیه که در اواخر حیات باستثناء خواندن نماز و ادعیه واقرار کلمهٔ شهادت از مکالمه و الفاظ به کلی خودداری میفرمود چنانچه بعضی خواهشهای خود را به کاغذ نوشته و بدست یاقوت خان خواجه سرایاشی که ملازم خاص او بود میسپرد، حکایت درد دماغ آن پادشاه جنت مکان به طوریکه گفته شد یکی از یادداشتهای خصوصی میباشد که به مفهوم علو همت و عروج غیرت آن شهنشاه معظم نپنداشتیم اگر چه انسان هیچگاه از عیب منزه نمی تواند باشد ولی حرف زن و باین عبارت گستاخانه بخود از خشم چنان پیچیده و جزئی طعنه ایرا در برابر شهامت خود بر داشت نکرد تا حیات با سعادت خود را از فرط غیرت با آن نتیجه در خطر انداخت.
برق از تیزی خود زود فنا میگردد
نیست ممکن که نتازد سر خود نیز جلو
«۳۳»
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.