Page 240

کرده بود تا همیشه افراد سپاه را بدست خود تنخواء دهی و در همه وقت افراد لشکر را از خود راضی داشته باشی [۱] اعلیحضرت تیمور شاه که خود را خلف یگانه و فرزند فرزانه پدر نامورش میدانست فرمایش ها و ارشادات او را در تمامی امور تعمیل کرده و این وصایای ذی قیمتس را بجا میداشت و به همین نظریات خیر خواهانه در طول سلطنت خویش به ترقی و انتظام لشکر بیش از پیش کوشید. و حتی لشکر قبایلی را به لشکر منظم تنخواء خوار شاهی مبدل نمود و در سال یکبار و دو بار قرار معمول عصر مواجب [ معاش ] لشکریان را بغرض اینکه حق افراد زیر دست تلف نشود شخصاً بدست خویش توزیع و تادیه مینمود. یعنی در مورد افراد لشکر عین نظریات پدر نامورش را تائید میداشت (۱) اعلیحضرت احمد شاه غازی در حین محاصره نیشاپور چون مردم سپاه تنگدست و پریشان بودند باتفاق هم خزانه شاهی را تاراج نمودند صندوق دار از پی ادعای سپاه بحضورش استغاثه نمود و از کمال بردباری اعلیحضرت احمد شاه جواب لا و نعم نشنود شخص صندوق دار بی حوصله شده و گستاخانه واقعه را بعرض رسانید اعلیحضرت احمد شاه غازی پس از اطلاع او را توبیخ نموده گفت ای آبلۀ نادان من نیز بیکی از ایشانم که باتفاق ایشان و قوۀ شمشیر آنها بدین دولت رسیده ام چرا اوشان را شریک دولت خود ندانم در هر وقت که اوشان از مال من که در حقیقت نتیجۀ همت و محصول شمشیر خودشان است چیزی مطالبه دارند و من ندهم به نزد خالق و خلائق ملامت خواهم بود. و دگر از وصایای اعلیحضرت مغفور چنبن برد که فرموده بود زن پیره افغان را ورثه میت نکاح کند و نه بیگانه یعنی افغانها برای حفاظت نام و ننگ همیشه کمر همت بسته باشند و طلاق دادن زن را قباحت بزرگ شمرند که هیچگاه افغانها زن را طلاق ندهند. زیرا که طلاق دادن زن از هر حیث به بی ننگی شوهر و خاندانش نسبت میشود و ازین لحاظ بود که به فرزند ارشد خود شهزاده تیمور نیز در ضمن وصایای قیمتدار همین تلقین کرده بود که در بین افغانها طلاق زن را رواج ندهی. خوش آن پادشاهی که چون در گذشت از و باز ماند چنین سر گذشت [صفحه ۱۸۰ تاریخ سلطانی وصفحات کتاب تاریخ افغانستان مؤلفۀ علی قلی میرزای اعتضاد السلطنه ایرانی] « ۱۸۱ »