Page 229

تبصره : باوصف آنکه اعلیحضرت تیمورشاه از بیداری وحسن انتظام و قابلیت خود با واشر عسکر تنخواه‌دار حکومتی خوبتر دفع شرارت‌ها را میخواست بنماید و از آنکه ریشه ملوك الطوائفی را حتی المقدور از بن بر کنده رفت رشته اتحاد امراء افغانرا با حکومت نیز ضعیف و بلکه گسلیـده ساخت چرا آن دلچسپی که بشخص اعلحضرت احمدشاه داشتند علائق و محبت ایشان روز بروز از دل طائفه افغان کم شده رفت واگر چه نظریه او خیلی معقول بود که سلب اختیار امراء قبائل باعث آبادی ملت واقتدار کامل حکومت بود چرا که هر يك امراء پادشاه علیحده خود را میپنداشتند وعلاوتاً اعلیحضرت تیمورشاه تشكيل يك حكومت اساسی شاهی را مدنظر داشت اما بی‌خبر از ینکه مخالفت امراء قبائل هم دران وقت نتیجه داشت که از نفع آن صد چند ان بیشتر بمضرر مات و حكو مت تمام میگردید چنانچه عین همین مفکوره با مراء بزرگ افغان در عصر اعلیحضرت شاه زمان ـ شاه محمود ـ شاه شجاع طوری به ظهور رسید که باعث انقراض سلطنت سدوزائی شد . فصل(١٨) مستاجر در عصر سدوزائی مالیات اراضی رعیتی به اقسام ذیل تحصیل میشد : اولاً يك قسمت اراضی رعیتی که در تحت رایت زعیم قوم خود ها در خدمات حربی آنوقته حصه داشته جایداد اوشان دردیوان اعلی بنام دفتر خالصه جات دفتری بود که مالیات اراضی رؤسا وخوانین قوم را بعوض معاش آنها که در ان وقت موجب وجمع آنرا مواجب میگفتندمحسوب میکردند چنانچه از همه دیگر تکالیف سواء میداشتند و از دیوان اعلی به مهر دیوان بیگی [امیر دفاتر] خط برائت حاصل مینمودند وزعماء ورؤسای ۱۷۲